"Khi nắng thu về" - phim của đạo diễn Bùi Trung Hải đã được công chiếu tại Việt Nam trong tháng 8 vừa qua. Phim đặt vấn đề lựa chọn hướng đi vào đời của lớp trẻ trước cuộc sống xô bồ đầy bon chen. Hiện thực cuộc sống của lớp thanh niên với những trăn trở trong tình yêu và trên bước đường lập nghiệp đã được đạo diễn thể hiện ở cả hai mặt tốt và xấu.

Chân dung của các bạn trẻ hiện đại được khắc họa khá phong phú với nhiều nét tính cách và ước vọng khác nhau. Ở họ là những quan niệm sống, cách sống, những trạng thái tâm lý mới luôn biến chuyển nhanh và phức tạp theo vòng quay của xã hội hiện đại. Mỗi người họ có cách chọn các con đường vào đời khác nhau. Hướng đi của họ cũng phân hoá theo hai mặt: tích cực và tiêu cực.

Đáng ca ngợi là những bạn trẻ có nỗ lực vươn lên phía trước, không ngừng vượt qua hoàn cảnh khó khăn của cuộc sống. Họ đã tạo cho mình bản lĩnh để chống chọi lại nhiều bão giông trong cuộc đời.

Khi nắng thu về xoay quanh nhân vật Trung, mới tốt nghiệp đại học ngoại ngữ chuyên ngành tiếng Đức. Anh may mắn xin được công việc phát thanh viên truyền hình ở Hà Nội. Nhưng do thiếu kinh nghiệm và bận bịu dành thời gian chăm sóc mẹ ốm ở quê, Trung chểnh mảng công việc nên lập tức bị sa thải. Từ đây, bao nhiêu vận đen cứ liên tiếp giáng xuống đầu anh. Anh ngậm đắng khi người yêu chia tay và đến với người khác. Có lúc anh bị tai nạn, bị đánh trọng thương, hành nghề xe ôm thì bị mất xe lúc đang cứu người. Anh phải bươn chải và cóp nhặt từng đồng khi làm phục vụ ở quán bar. Đến khi đang hạnh phúc cùng người yêu mới thì Hà - người yêu anh lại bị cưỡng hiếp…

Với bao nhiêu biến cố như vậyTrung không buông trôi số phận mà vẫn cố gắng đứng vững trước những thử thách nghiệt ngã. Bằng nỗ lực cầu tiến và sự kiên trì, Trung chăm chỉ dành thời gian luyện đọc bản tin nhằm khắc phục trí nhớ kém để cuối cùng anh lại được trở về công việc ban đầu. Ngoài nghị lực cùng ý chí vượt khó, Trung còn được thể hiện là một thanh niên có tư cách đạo đức và lòng hào hiệp. Mẹ ốm, anh chăm sóc tận tình với tấm lòng một người con hiếu thảo. Bắt gặp em có biểu hiện hư hỏng, Trung kịp thời dạy bảo bằng lời lẽ thấu tình đạt lý khiến cậu em cảm thấy ăn năn. Gặp một cô gái suýt bị bọn côn đồ bức hại, anh liền ra tay cứu giúp không màng hiểm nguy… Nhân vật như Trung tiêu biểu cho một lớp thanh niên không quá ưu tú, lý tưởng mà chỉ đơn giản là những người tốt nhưng biết vượt qua những rủi ro, cản trở trong cuộc sống.

Trái ngược với tuýp người tích cực như Trung là những thanh niên khi đứng trước ngã rẽ cuộc đời lại chọn cho mình lối đi theo hướng tiêu cực. Đó là những bạn trẻ không vượt qua được những cám dỗ vật chất, chạy theo giá trị đồng tiền, đánh mất giá trị bản thân. Là nhân vật Thuỷ - người yêu đầu của Trung với cách sống hiện đại và yêu cũng hiện đại. Thuỷ là một cô gái ích kỷ, tính tình hời hợt đã phản bội Trung vì anh không thể mang lại cho cô điều cô muốn. Với Thuỷ thì mối tình đầu của mình chỉ là thứ “tình yêu trẻ con và không thực tế”. Và thực tế là cô chọn chạy theo người có điều kiện lo cho cô một cuộc sống đầy đủ.

Bên cạnh Thuỷ còn phải kể đến Tiến - tay chủ quán bar chung vốn làm ăn với Hà. Hắn là một con người xảo trá, kiếm lợi nhuận bằng kiểu lừa đảo khách mang tính phi pháp: bán rượu giả. Không quan tâm đến những tác hại của nó, hắn chỉ chăm chăm lừa những khác hàng không biết phân biệt và thích thể hiện để lời về nhiều tiền. Bản chất xấu xa bỉ ổi của Tiến càng lộ rõ khi hắn lợi dụng lúc Hà say, quay trở lại quán bar để cưỡng đoạt cô. Trong cuộc sống hiện đại luôn đầy rẫy những người như Thuỷ, Tiến.

Các đạo diễn cũng rất thành công trong việc phơi bày mảng tối của hiện thực xã hội mà  lớp thanh niên đang sống. Đó là những thanh niên lưu manh, hư đốn, là nạn cờ bạc đã tràn xuống thôn quê mà em trai Trung là người mắc phải. Thẳng thắn phác họa những thanh niên bị cuốn vào lối sống tiêu cực, các đạo diễn  đã giúp người xem có dịp nhìn nhận và đánh giá những lựa chọn sai lầm của một bộ phận giới trẻ ngày nay. Đó như những lời tâm sự với lớp trẻ, giúp họ nhìn lại bản thân và có những cách đi đúng đắn hơn trên con đường đời đầy chông gai.

Ngoài ra, đạo diễn cũng tỏ ra khá khách quan khi đồng thời lồng cả phê phán và ca ngợi vào phim. Các tác giả đã ngầm phê phán tuýp người vì  chạy theo vật chất và vứt bỏ tình cảm chân thật như nhân vật Thuỷ. Bên cạnh sự phê phán ấy là sự ca ngợi được biểu hiện ở việc đề cao tình yêu vượt qua thử thách. Trung và Hà trải qua cơn sóng gió vẫn đứng vững nhờ một tình cảm chân chính. Trung với lòng cao thượng không màng đến sự cố của Hà mà lại càng thương yêu cô hơn.

Là  một đề tài tốt, tuy nhiênKhi nắng thu về vẫn không tránh khỏi lỗi về kịch bản như sự lỏng lẻo về cốt truyện. Là phim dành cho giới trẻ, đạo diễn không chủ tâm xây dựng một kết cấu chặt chẽ trong đường dây mà muốn thể hiện rất nhiều mảng hiện thực trong cuộc sống đan xen vào nhau. Nhưng cũng chính vì ôm đồm quá nhiều thứ mà bộ phim tuy có nhiều sự kiện phức tạp nhưng lại mỏng, còn nhân vật không có được chiều sâu nội tâm. Người xem nhiều khi không được chuẩn bị kỹ lưỡng về tâm lý. Các sự kiện trong phim cũng không được sắp xếp một cách hợp lý khi có quá nhiều tình huống ngẫu nhiên tự dưng đổ lên đầu nhân vật. Chính điều đó đã tăng tính thiếu thuyết phục do lộ sự sắp xếp của tác giả. Có thể nói, đó chỉ là những lát cắt của cuộc sống được lắp ghép lại để dồn vào một nhân vật nhưng lại chưa đủ độ kết dính giữa các mối quan hệ với nhau nên bộ phim khó đạt hiệu quả như mong muốn.

Ngoài thiếu sót về kịch bản, phim của các đạo diễn trẻ còn bộ lộ nhiều điểm đáng tiếc trong công tác đạo diễn. Có thể kể đến là sự non tay và vụng về khi xử  lý một số tình huống phim. Ví dụ như lỗi bỏ quên nhân vật. Sau khi Trung bị Thuỷ phụ bạc, anh đã trải qua bao sự kiện và có tình cảm mới. Suốt một khoảng thời gian dài không có bóng dáng của Thuỷ thì bỗng đâu đạo diễn tự dưng cho cô xuất hiện với màn nhảy nhót chia tay người yêu cũ trước khi ra nước ngoài.

Hải Yến