Hai người thanh niên trẻ cùng nhau đi ra vườn ngồi gọn trong một chiếc ghế trúc dài dưới bóng một bụi nguyệt quế cao lớn. Ánh mặt trời lọt qua những chiếc lá bóng láng. Những bông cúc dại rung rinh dưới thảm cỏ.
Sau một lúc im lặng, ngài Henry lôi đồng hồ ra.
-
Tôi nghĩ là đến lúc tôi phải đi rồi, Basil ạ. - Ông thì thầm, -
và trước khi tôi đi, tôi muốn anh trả lời câu hỏi tôi vừa đặt cho anh trước đó.-
Là gì vậy? - Người họa sĩ hỏi mà mắt anh ta vẫn dán chặt xuống đất .
- Anh biết rõ mà.- Tôi không biết mà Henry.-
Thôi được, tôi sẽ nói cho anh. Tôi muốn anh giải thích cho tôi tại sao anh không muốn trưng bày bức chân dung của Dorian Gray. Tôi muốn lý do thực sự.- Tôi đã nói cho anh lý do thực sự rồi mà!-
Không, anh đã nói đâu. Anh nói anh đã vẽ chính mình trong đó . Điều đó thật ngớ ngẩn!-
Henry. - Basil Hallward nhìn thẳng vào mặt Henry và nói, -
Người nghệ sĩ khi vẽ một bức chân dung thì đó là bức chân dung của chính họ chứ không phải là của người mẫu. Người mẫu chỉ là sự tình cờ. Anh ta không phải là người được vẽ ra mà là người họa sỹ vẽ chính họ. Lý do tôi không trưng bày là tôi sợ rằng tôi đã bí mật trưng bày nó trong tâm hồn mình.Ngài Henry cười lớn và hỏi:
- Và đó là gì vậy?-
Tôi sẽ nói cho anh biết. - Hallward nói -
Nhưng khuôn mặt thoáng lúng túng.- Đó là điều tôi chờ đợi đây Basil - Người bạn tiếp tục và nhìn anh ta.
- Ồ, thực ra cũng chẳng có gì đáng nói cả. - Người họa sĩ trả lời. -
Tôi sợ rằng anh sẽ thấy khó hiểu. Có thể anh sẽ thấy khó tin.Ngài Henry mỉm cười, và cúi xuốn ngắt một cánh hoa cúc hồng từ đám cỏ và ngắm nghía nó.
-
Tôi chắc chắn một điều là tôi sẽ hiểu, - Anh vừa trả lời vừa nhìn chăm chú vào chiếc đĩa vàng nhỏ trang trí hình lông vũ trắng, -
Và bởi vì những thứ có thật, tôi có thể tin bất kỳ điều gì,cho dù điều đó thật là kỳ quặc.Cơn gió lay động những bông hoa trong khu vườn, những bông tử đinh hương trĩu xuống, những chùm sao của chúng đưa đi đưa lại trong bầu không gian yên ắng. một con châu chấu bật qua bờ tường, và như một sợi chỉ xanh, một con chuồn chuồn dài và nhỏ lướt trên đôi cánh nâu mảnh dẻ. Ngài Henry có thể nghe thấy nhịp đập con tim Basil Hallward, và tự hỏi chuyện gì đây.
-
Câu chuyện chỉ đơn giản thế này - Người họa sĩ cất tiếng sau vài giây im lặng. -
Hai tháng trước, tôi đến buổi họp mặt tại nhà quý bà Brandon. Anh biết đấy chúng tôi là những người họa sĩ nghèo thỉnh thoảng phải tự hòa nhập vào cộng đồng, để nhắc công chúng rằng chúng tôi không phải là những con người hoang dại. Với chiếc áo khoác buổi tối và cavat trắng, khi anh giới thiệu tôi, là ai đó, thậm chí là một người môi giới chứng khoán, cũng có thể trở lên nổi tiếng và được nhiều người biết đến. Sau đó tôi ở trong phòng tiệc khoảng mười phút, nói chuyện với những quý bà ăn vận điệu đà và những viện sĩ hàn lâm chán ngắt. Tôi tỉnh hẳn người khi nhìn thấy một người đang nhìn tôi. Tôi quay hẳn lại và đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy Dorian Gray. Khi mắt chúng tôi gặp nhau, tôi thấy dường như tôi nhợt nhạt hẳn đi. Một cảm giác lo sợ nhưng đầy tò mò nổi lên trong tôi. Tôi đã biết tôi đang đối mặt với ai đó mà con người đó vô cùng cuốn hút đến nỗi mà nếu được phép, trong cuộc đời mình tôi sẽ không muốn một thứ gì khác nữa. anh biết đấy, Henry, Tôi phụ thuộc vào tự nhiên đến mức nào. Tôi luôn là chủ nhân của chính mình; ít nhất là từng như vậy, cho đến khi gặp Dorian Gray. Sau đó—nhưng tôi không biết phải giải thích với ông thế nào. Có cái gì đó nói với tôi rằng tôi đang ở bên bờ của sự khủng hoảng trong cuộc đời mình . Tôi có cảm giác kỳ lạ số phận đang đem lại cho tôi những niềm vui vô bờ bến và cả những đâu khổ khôn cùng. Nỗi lo sợ của tôi lớn dần lên và tôi rời khỏi phòng. Không phải vì lương tâm mà tôi làm vậy; đó là một kiểu hèn nhát .Tôi đánh mất lòng tin vào bản thân mình khi cố gắng trốn chạy.-
Lương tâm và sự hèn nhát thực sự là một thôi Basil, Lương tâm chỉ là một cái tên gọi khác đi thôi, chỉ thế thôi.-
Tôi không tin điều đó và tôi chắc rằng ông cũng như vậy. Tuy nhiên, cho dù động cơ của tôi như thế nào và tôi có thể hãnh diện, vì tôi đã rất tự hào khi cảm thấy vô cùng khó khăn khi bước qua cánh cửa. Tất nhiên, ở đó tôi đã đụng phải quý bà Brandon. "Ông Hallward, ông định về sớm thế này sao?" Bà ấy kêu lên. Anh nhớ cái giọng nói eo éo đầy tò mò của bà ấy chứ?- Có, bà ấy có mọi thứ trừ nhan sắc. - Ngài Henry nói khi đang vò nát bông cúc bằng những ngón tay dài và khỏe.
-
Tôi không thể quay lưng với bà ta. Bà ta là người đưa tôi đến gần những thành viên của hoàng gia và những người cao quý, một quý bà lớn tuổi với chiếc mũ khổng lồ. Bà ấy nói với tôi như một người bạn thân thiết của bà ấy. Tôi mới chỉ gặp bà ta một lần trước đó, nhưng bà ấy có ý định tiếp đãi tôi tử tế. Tôi nghĩ là vài bức tranh của tôi đã thu được những thành công lớn trong thời gian đó, ít nhất chúng cũng được nhắc đến trên vài tờ báo rẻ tiền, đó là tiêu chuẩn của danh tiếng ở thế kỷ mười chín. Bất ngờ tôi thấy mình đối mặt với chàng trai trẻ, người mà làm tôi bị kích động một cách kỳ lạ. Chúng tôi rất gần nhau gần như là đã chạm vào nhau. Mắt chúng tôi lại gặp nhau. Tôi liều lĩnh yêu cầu quý bà Brandon giới thiệu chúng tôi với nhau. Sau tất cả mọi chuyện đó không phải là quá liều lĩnh. Chỉ đơn giản là vẫn thường thấy. Chúng tôi đáng lẽ vẫn sẽ nói chuyện với nhau mà không cần sự giới thiệu nào. Tôi chắc chắn về điều này. Dorian đã nói với tôi như thế sau đó. Anh ấy cảm thấy đó là định mệnh để chúng tôi gặp nhau.-
Vậy quý bà giới thiệu người thanh niên trẻ tuyệt vời đó như thế nào? - Ngài Henry hỏi người bạn của mình. -
Tôi biết bà bước vào để tuyên bố vài điều ngắn ngủi với các vị khách của mình . Tôi nhớ bà ấy đưa tôi đến truớc một quý ông lớn tuổi khuôn mặt đỏ và dữ dằn, gắn đủ các loại dải huân chương và huân chương, và rít lên bên tai tôi, ông ta nói thì thào nhưng tôi chắc rằng tất cả mọi người trong phòng đều nghe thấy , từng chi tiết gây kinh ngạc nhất . Tôi lảng đi. Tôi thích tự đi tìm hiểu người khác. Tuy nhiên quý bà Brandon đối xử với các vị khách như thể một người bán đấu gía đối xử với món hàng của mình. Bà ấy giảng giải liên tục về chúng, hoặc giải thích tất cả về chúng ngoại trừ cái mà người ta muốn biết.
- Quý bà Brandon đáng thương, anh quá khắt khe với bà ấy đấy Henry - Hallward thì thào.
-
Ông bạn thân mến của tôi, bà ấy đã cố gắng mở một triển lãm, nhưng chỉ thành công trong việc kinh doanh nhà hàng. Làm sao tôi có thể tán tụng bà ta đây? Nhưng nói cho tôi biết, bà ấy đã nói gì về Dorian Gray?-
Ồ, vài điều đại loại là, một chàng trai quyến rũ, có một người mẹ đáng thương và tôi chắc chắn không thể chia lìa được. Quên mất, anh làm gì vậy, tôi e là không, ồ, chơi Piano, hay violon, ông Gray thân mến?chúng tôi không nhịn được cười, và chúng tôi ngay sau đó đã trở thành bạn bè.- Tiếng cười không hẳn là một khởi đầu tồi cho một tình bạn, và cũng không phải là một kết thúc có hậu. - Ngài huân tước trẻ nói và ngắt thêm một bông cúc khác.
Hallward lắc đầu.
-
Anh chẳng hiểu gì về tình bạn cả Henry ạ, - Anh thì thầm -
Hay thế nào là kẻ thù, về vấn đề này. Anh thích tất cả mọi người; anh cũng giống như những người khác.-
Anh bất công quá. - Ngài Henry kêu lên, lật mũ về sau lưng và nhìn lên những đám mây, giống như một mớ hỗn độn của tấm lụa trắng bóng loáng, đang trôi lững lờ qua mảnh ngọc lam của bầu trời mùa hè. -
Đúng vậy; anh bất công quá. Tôi khác biệt rất lớn với mọi người. Tôi chọn những người bạn đẹp đẽ , những người tôi quen biết vì những đức tính tốt đẹp của họ, và chọn kẻ thù của tôi vì trí tuệ của họ. Một người không thể quá cẩn thận khi lựa chọn kẻ thù của mình. Tôi không có một kẻ thù ngu ngốc nào. Họ là những người có tri thức, và tất nhiên, họ đánh giá cao tôi. Điều đó là vô ích sao? Tôi nghĩ là nó cũng hão huyền.- Tôi nên suy nghĩ về điều này Henry ạ. Nhưng theo quan niệm của anh tôi chỉ là một người quen biết sơ sơ.- Và không hẳn là một người bạn. Một kiểu anh em có phải không?- Ôi, anh em, tôi không quan tâm đến anh em, người anh trai của tôi sẽ không chết, và người em trai của tôi dường như sẽ không bao giờ làm gì khác.-
Henry! - Hallward kêu lên giận giữ.
-
Ông bạn thân mến của tôi, tôi không qua nghiêm khắc đâu. Nhưng tôi không chịu đựng được việc căm ghét họ hàng. Tôi cho rằng đó là vì sự thật rằng không ai trong chúng ta chịu đựng được người khác mắc lỗi lầm giống chúng ta. Tôi đồng cảm với sự giận dữ của nền dân chủ England chống lại những gì họ gọi là thói vô đạo đức của tầng lớp thượng lưu. Số đông cho rằng say xỉn, ngu ngốc, và thói vô đạo đức nên là tài sản của riêng họ, và nếu ai trong số chúng ta cũng mắc lỗi giống họ là đang xâm phạm vào quyền lợi của họ. Khi những con người đáng thương ở Southwark đến tòa án để ly hôn, sự phẫn nộ của họ khá cao thượng. Và tôi không cho rằng mười phần trăm giai cấp vô sản sống một cách đúng đắn. - Tôi không đồng ý với anh một chút nào cả, và gì nữa hả Henry, tôi chắc là anh cũng như vậy.Ngài Henry vuốt bộ râu quai nón và lấy chiếc gậy bằng gỗ mun có tua trang trí gõ vào đầu chiếc giầy ống da sơn. -
Anh đúng là một người England đích thực, đây là lần thứ hai anh bình phẩm như vậy đấy, nếu một người đề ra một ý kiến với một người England thực sự , luôn là một sự vội vàng, anh ta không bao giờ tính đến ý kiến đó là đúng hay sai. Điều duy nhất anh ta nghĩ đến là liệu ý kiến đó có đáng tin hay không. Bây giờ giá trị của một ý kiến là vô nghĩa để làm bất cứ điều gì với sự chân thành của người trình bày nó. Thật ra, xác suất là, người đó càng giả dối thì ý tưởng càng mang tính trí tuệ, như trong trường hợp này nó sẽ không màu mè như những gì anh ta muốn, những tham vọng, hay những định kiến của anh ta. Tuy nhiên, tôi không muốn tranh luận về chính trị, xã hội, hay lý thuyết suông với anh. Tôi thích con người hơn là nguyên tắc, và tôi thích những con người không có nguyên tắc hơn bất kỳ điều gì trên thế giới này . Hãy nói cho tôi về anh bạn Dorian Gray. Anh có thường gặp anh ta không?- Hàng ngày. Tôi sẽ rất buồn nếu tôi không gặp anh ấy mỗi ngày. Với tôi anh ấy là không thể thiếu.- Thật là lạ, tôi cứ nghĩ anh sẽ không quan tâm đến điều gì ngoài nghệ thuật của anh chứ.- Đối với tôi anh ấy bây giờ là tất cả nghệ thuật của tôi - Người họa sĩ hùng hồn tuyên bố, -
Đôi khi tôi nghĩ, Henry, chỉ có hai thời đại có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử thế giới. Thứ nhất là sự xuất hiện một phương tiện của nghệ thuật, và thứ hai là sự xuất hiện của một đặc tính mới cũng là của nghệ thuật, những gì mà sự sáng tạo ra tranh sơn dầu có ý nghĩa đối với người Venice, khuôn mặt của Antinous đối với nghệ thuât điêu khắc Hy Lạp về sau này, và khuôn mặt của Dorian Gray ngày hôm nay đối với tôi. Không chỉ là tôi tô mầu lên anh ấy, tôi họa anh ấy, phác thảo anh ấy. Tất nhiên, là tôi làm tất cả các việc đó, nhưng đối với tôi anh ấy có ý nghĩa hơn là một người mẫu. Tôi sẽ không nói với anh rằng tôi không hài lòng với những gì tôi đã làm với anh ấy, hay vẻ đẹp của anh ấy là một nghệ thuật mà tôi không thể diễn tả được. Không có gì là nghệ thuật không thể diễn tả được, và tôi biết việc mà tôi làm, bởi vì tôi đã gặp Dorian Gray, một tác phẩm tuyệt vời, tuyệt vời nhất trong cuộc đời tôi. Nhưng theo một cách nào đó, tôi đang tự hỏi liệu anh có hiểu những gì tôi đang nói? Anh ấy đã gợi mở cho tôi một lối hoàn toàn mới mẻ trong nghệ thuật. Một phong cách hoàn toàn mới. Tôi nhìn mọi thứ hoàn toàn khác, tôi cũng nghĩ về mọi thứ khác đi. Hiện tại, tôi có thể tái tạo cuộc sống theo cái cách mà trước đó đã ẩn giấu trong người tôi. Một giấc mơ về cuộc sống trong tâm tâm tưởng của mình, ai vậy, ai nói điều đó? Tôi quên rồi; nhưng đó chính là những gì mà Dorian Gray có ý nghĩa với tôi. Chỉ đơn thuần là sự hiện diện của anh ấy, bởi vì với tôi anh ấy còn nhỏ bé hơn cả một cậu bé, mặc dù anh ấy đã hơn hai mươi , chỉ sự hiện diện của anh ấy thôi ,à, tôi đang tự hỏi liệu anh có nhận ra tất cả điều đó có nghĩa gì không? Vô thức anh ấy đã mang đến cho tôi một trường phái mới một trường phái mà chưa đựng tất cả đam mê của tinh thần lãng mạn, tất cả sự hoàn hảo của tinh thần đó là của Hy Lạp. Sự hài hòa của tâm hồn và thể xác, quá nhiều, chúng ta đã chia rẽ chúng một cách ngu xuẩn, và sáng tạo ra một thuyết duy thực thật tầm thường, một lý tưởng vô dụng. Henry , nếu anh biết những gì Dorian Gray có ý nghĩa thế nào với tôi, anh nhớ đến tâm hồn tôi, cái mà Agnew đã trả một cái giá khá cao nhưng cái gì mà tôi không từ bỏ? đó là một trong những tác phẩm tuyệt vời nhất. Và tại sao lại vậy? Bởi vì khi tôi vẽ, Dorian Gray đã ngồi bên tôi, một chút những ảnh hưởng tinh tế từ anh ấy truyền sang tôi, và lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi nhìn thấy khu rừng rộng lớn, vùng đất kỳ diệu tôi luôn tìm kiếm và luôn bị lỗi hẹn.- Basil, điều đó thật kỳ lạ, tôi phải gặp Dorian Gray. Hallward đứng dậy và dạo bước trong vườn. Một lúc sau anh trở lại.
-
Henry, - anh gọi, -
Dorian Gray đơn giản là một motif trong nghệ thuật. Anh có thể chẳng nhìn thấy gì trong anh ấy, nhưng tôi lại thấy anh ấy có tất cả. Anh ấy không bao giờ hiện diện trong tác phẩm của tôi khi không có hình ảnh nào của mình ở đó. Anh ấy là cảm hứng của một phong cách mới, như tôi đã nói. Tôi tìm thấy anh ấy trong những đường cong của từng nét vẽ, trong sự yêu kiều và tinh tế của những màu sắc. Chỉ vậy thôi."- Nhưng tại sao anh không trưng bày bức chân dung của anh ấy? - Ngài Henry hỏi.
- Bởi vì, tôi không có dự định làm điều đó, tôi đã mang vào nó sự biểu hiện của tất cả sự sùng bái nghệ thuật kỳ lạ này, tất nhiên, tôi chưa từng nghĩ đến việc nói cho anh ấy. Anh ấy chẳng biết gì cả. Anh ấy sẽ không bao giờ biết gì về nó. Tuy nhiên, thế giới có thể đoán ra điều đó, và tôi sẽ không thổ lổ tâm hồn mình trước những con mắt tò mò nông cạn. Trái tim tôi sẽ không bao giờ phơi bày dưới chiếc kính hiển vi của họ. Bản thân tôi hiện diện quá nhiều trong đó, Henry ạ, bản thân tôi.
(Còn tiếp)
Oscar Wilde
Dịch: Bamboo