Tình trạng của thằng Cá buộc bác sĩ phải nói thật. Không giữ được lâu. Kiệt sức. Bệnh thần kinh. Những biến chứng lạ gì gì chị không hiểu hết. Ba ngày ba đêm một mình chị với nó trong bệnh viện. Trông thì cũng chẳng làm được gì nhưng khuất mặt đi thì lòng không yên. Thế là cứ ngồi trông. Ban ngày có thêm anh xe đổi ca. Cô giúp việc đổi ca. Nhưng ban đêm thì chị phải ở lại.

Chị không nghĩ là thằng Cá sẽ đi. Những lúc tỉnh táo nó vẫn đòi nghe chuyện. Phải nghĩ ra chuyện mà kể. Có lúc chị đã kể chuyện về con chó bécgiê ở khu nhà cũ. Thằng Cá xa nó nửa năm rồi, từ lúc cả nhà chuyển đến biệt thự mới. Biệt thự mới chị không cho lắp cái loa ở cổng. Biệt thự mới xa cách hẳn hàng xóm. Biệt thự mới không có con chó nào đi qua mà chuyện trò. Ngồi ở tầng hai thằng Cá cũng không thể nhìn xuống đường như ở nhà cũ. Chị sáng tác chuyện con chó tìm đến nhà cũ của họ, nó hỏi gia đình ông Tây thuê nhà, nhưng ngôn ngữ bất đồng, họ tưởng nó đến nhận họ nhận hàng nên đã đuổi nó đi. Trông nó rất Tây mà. Trong người nó còn mang dòng máu Tây, nó cũng là kẻ lưu lạc, nhưng nó không hề muốn tìm về chốn cũ. Nó bằng lòng với thân phận nó hiện tại. Nó là thế hệ thứ hai thứ ba thứ n rồi. Nó không còn là ngoại kiều. Tóm lại là nó chỉ đến hỏi thăm thằng Cá. May mà có người giúp việc hiểu được nó. Chị này trả lời qua loa cổng. Nó xin được địa chỉ mới của thằng Cá và hẹn sẽ đi thăm trong một ngày gần đây.

Trên giường bệnh thằng Cá thỉnh thoảng lại hỏi xem con chó có đến không. Người ta có gây khó khăn không cho nó vào phòng bệnh hay không? Anh xe lắc đầu. Cô giúp việc cũng lắc đầu. Họ không biết kể chuyện nhưng họ sẵn sàng hỗ trợ cho những câu chuyện chị kể. Ca của chị giúp việc, thằng Cá cũng hay hỏi han.

- Chị ơi vì sao?

- Sao cái gì?

- Sao mặt chị sưng thế?

Thằng bé ốm mà quan sát vẫn tinh.

- Chị bị tát em ạ.

Cô giúp việc thật thà nói.

- Năm ngoái chị bị tát rồi mà.

Trí  nhớ thằng bé vẫn tốt.

- Năm ngoái người khác tát em ạ.

Im lặng hồi lâu. Như là thằng Cá đang tự giải thích một điều mà nó coi là tế nhị. Cô giúp việc cũng im lặng một lúc. Rồi cô hỏi thằng Cá có nhớ những quả bóng, những bao cát treo lơ lửng mà các võ sĩ quyền Anh vẫn tập đấm hay không? Đấy, mặt chị cũng giống cái bao cát ấy. Một người tát được một cái là gây phản ứng dây chuyền cho những người khác cũng muốn tát. Cô không kể chuyện cô có hội Ôsin của mình. Chơi với nhau vui, đoàn kết nhất trí cung cấp cho nhau thông tin về chủ nhà. Cung cấp cho nhau kinh nghiệm xử lý mọi tình huống với chủ nhà. Nhưng giữa đám bạn bè với nhau cô cũng hay đưa chuyện. Con này thích thằng kia mà thằng kia đã có vợ. Thằng nọ haiphai nhưng vẫn tăm tia con ấy. Năm ngoái thằng có vợ đến tát vào mặt cô. Vừa mới rồi thằng haiphai lại đến tát nốt vào má bên kia. Cô tung tin là hai thằng ác dâm định giở trò không được nên đánh trả thù. Hội bạn bè gọi cô là con thợ thêu, tẩy chay cô, đuổi cô ra khỏi nhóm. Cô là nạn nhân của cái mồm lẻo bẻo. Chuyện gì cô biết thì cả Hà Nội sẽ biết. Bạn bè hãi hùng, cứ thấy cô từ xa là lảng là chuồn.

Chuyện này mà kể cho thằng Cá nghe thì thảm quá. Thành ra cô chỉ dừng lại ở chỗ so sánh mặt mình với cái bao cát tập đấm của võ sĩ quyền Anh. Phần còn lại thằng Cá phải tự nghĩ lấy. Không nghĩ được đâu. Nó chỉ cảm thấy đó là một câu chuyện u ám.

Chỉ đến khi chị đến đổi ca cho cô giúp việc, thằng Cá mới tươi lên được. Chị kể chuyện người cá. Ngày trước chị đã kể chuyện nàng tiên cá của Anđécxen rồi. Cô tiên cá mê hoàng tử trên bờ mà phải đổi cho mụ phù thủy giọng hát của mình, mụ liền biến cái đuôi cá của cô thành đôi chân để cô đi đến gặp hoàng tử. Từng bước chân đi trên mặt đất đau như dao cắt. Hoàng tử cũng không hiểu được tình yêu của nàng tiên cá câm lặng.

Nhưng chuyện người cá chị chưa kể cho thằng bé bao giờ. Ở một nước Nam Mỹ xa xôi có vị bác sĩ thiên tài lắp cho một chú bé da đỏ một cái mang cá mập. Chú bé bị bệnh phổi khỏi bệnh và từ đó vừa có thể sống trên cạn bằng phổi, vừa sống dưới nước bằng mang cá. Chú ngao du dưới biển sâu, cưỡi trên một người bạn cá heo mà chú gọi là ngựa biển. Chú lớn lên thành một chàng đẹp trai. Thỉnh thoảng chàng lên bờ để gặp một cô gái chàng thầm yêu trộm nhớ. Một lão nhà giàu cưỡng đoạt cô gái làm vợ. Lão rình bắt người cá để làm nô lệ mò ngọc trai cho lão. Bị tố cáo, cả người cá và ông bác sĩ cha nuôi của chàng đều phải ra tòa vì tội thí nghiệm lắp mang cá cho người. Người cá bị giam lâu trên đất liền nên hai lá phổi yếu ớt của chàng bắt đầu hỏng. Một đêm viên cai ngục chịu ơn bác sĩ đã tổ chức cho người cá vượt ngục. Anh chạy ra đến bờ biển, chia tay người yêu cũ rồi xuống biển bơi đi đến một nơi xa hẳn. Một nơi nào đó có bờ vịnh tuyệt đẹp. Nơi không có những kẻ giăng lưới bắt chàng làm nô lệ mò ngọc trai. Nơi không có những kẻ bắt giam chàng vì chàng có quyền vừa sống làm người vừa được làm cá.

Tiểu thuyết của Bêlaiep chị chỉ còn nhớ được như vậy. Đêm đã khuya mà thằng Cá vẫn đòi nghe tiếp. Chị đành kể chuyện hậu người cá. Tức là chuyện xảy ra khi người cá bình an đến được một đất nước khác. Một đất nước có vịnh Nha Trang là vịnh đẹp thế giới. Chàng biết là mỗi bước chân đặt lên bờ là như giẫm phải mảnh chai mảnh sành. Nhưng chàng vẫn bằng lòng để cho bà tiên thay hai lá phổi vào chỗ cái mang cá của chàng. Từ đó chàng lên bờ. Để không phải chịu đau đớn mỗi bước đi, chàng chấp nhận cho hai chân dính liền lại. Chỉ một thời gian mà thôi. Chỉ là một chuyến du lịch. Đi thăm thú đời sống con người mà chàng đã từng sống. Từng có cả người yêu. Bao giờ chàng đọc hết nghe hết nghìn lẻ một câu chuyện thì chàng sẽ tự thấy là đủ. Chàng là người đi sưu tầm chuyện của cõi trần. Sưu tầm đủ nghìn lẻ một chuyện thì chàng sẽ ra bờ biển để đổi đời người lấy lại đời cá.

Thế là chàng bắt đầu khiêu vũ trên những cuốn sách. Đêm đêm chàng mò vào thư viện và bắt đầu nhảy hết từ cuốn này sang cuốn kia. Nhảy van trên sách của Vonte Giuyn Vecnơ Vũ Bão, nhảy đitxcô trên truyện của Đicken Đoàn Lê, nhảy phoocxtrot trên sách của Fôôcnơ Phạm Thị Hoài Phan Thị Vàng Anh, híphóp trên Hêminguây Hồ Anh Thái, nhảy brếch trên kịch Bectôn Brêcht thơ Brôtxki truyện Bảo Ninh, nhảy lắckiluc trên truyện Lê Minh Khuê, nhảy nătcreckơ trên Nguyễn Huy Thiệp Nguyễn Thị Thu Huệ Nguyễn Ngọc Thuần, nhảy theo điệu roóc trên Rơmác, kích hít trên Milan Kundera. Những cuốn sách ấy được cái biết chơi biết đùa. Chúng cũng nhảy nhót tưng bừng cả lên hưởng ứng cuộc khiêu vũ. Khi chàng kiệt sức gục xuống thì những cuốn sách hợp lực đẩy xe lăn đưa chàng về phòng ngủ. Sách không bao giờ tự giở sách. Chúng chỉ đứng ép sát vào nhau như xếp cá trên giá sách. Chúng chỉ nằm ngửa tênh hênh hay úp mặt trên bàn. Chúng chỉ ở tư thế chờ người đến giở. Mà chuyến du lịch trên mặt đất của chàng chỉ kết thúc khi chàng đi qua nghìn lẻ một câu chuyện.

Một con chó đến giúp người cá. Nó có nhiệm vụ mỗi ngày đi qua nhà chàng một lần và kể lại tất cả những chuyện mắt thấy tai nghe ngoài kia. Chuyện có hai người bị bỏ quên trong một căn hộ chung cư phải ninh giày ninh cá cảnh để ăn. Chuyện ông Họa Sĩ Trồng Chuối đãng trí bỏ ngang bữa ăn để bay vào Sài Gòn. Cho đến chuyện nhà văn hóa lớn mắc bệnh đái đường. Tất nhiên con chó lờ đi chuyện có một thời nó cũng đái bậy. Kẻ văn minh cần được người đời bỏ qua cho một quá khứ không văn minh.

Thấm thoát chàng người cá đã gom đủ nghìn lẻ một chuyện trên đất liền. Một hội đồng thẩm định được lập ra để giúp chàng kiểm kê. Thành viên hội đồng toàn là những bà tiên. Đếm. Một hai ba. Trăm linh một trăm linh hai trăm linh ba. Nghìn lẻ một nghìn lẻ hai nghìn lẻ ba. Thừa. Thừa quá nhiều. Sức chàng chỉ mang nổi đúng nghìn lẻ một chuyện. Người mải đi gom góp hiếm khi nghĩ chuyện tính đếm. Người giỏi tính đếm thì không biết gom góp, chỉ giỏi bắt người ta bỏ lại một số lượng quá cước. Giống như cảnh xử lý hàng quá cước ở sân bay. Biết bỏ cái gì mang cái gì bây giờ. Người góp nhặt bao giờ cũng tiếc.

Chính hội đồng lại quyết định giúp chàng. Bỏ lại tất cả những câu chuyện sản xuất trong nước. Nội hóa. Thói thường dưới biển cũng như trên trần, hàng ngoại vẫn được chuộng hơn hàng nội. Thôi nhé. Đã quyết định. Hàng nội bỏ lại. Toàn bộ những câu chuyện nội bị đóng thùng niêm phong trả về.

Chàng oằn lưng cõng những câu chuyện ra đến bờ biển thì cô công chúa đuổi theo. Ngày xưa cô là cô bé gò lưng đánh máy chữ. Bây giờ cô là công chúa xinh đẹp tót vời. Dàn nhạc giao hưởng dế ra theo. Họ cứ thế mà biểu diễn ngay trên bãi biển. Giọng cô công chúa cao vút lên. Ààà hắc hắc hắc hắc. Ààà hắc hắc hắc hắc. Chàng người cá giật mình đánh rơi hết nghìn lẻ một chuyện xuống bãi cát. Giờ về biển đã điểm. Mặt trời đã bắt đầu mọc lên ở phía đông. Chàng chỉ còn kịp thời gian để lao xuống. Thôi. Ở đâu thì sẽ nghe chuyện ở đấy. Dưới biển cũng có muôn vàn chuyện lạ. Chuyện những con chim đậu trên những cành san hô cành rong biển chẳng hạn. Dưới biển thì lũ chim đậu trên cành thực ra là cá.

Sau này nghĩ lại chị vẫn tiếc là câu chuyện cuối cùng chị cho thằng Cá mang theo không đặc sắc lắm. Nó có quá nhiều chất ngụ ngôn mà hơi ít chất thần tiên. Nhưng những điều mà rốt cục một đời người mang theo hình như bao giờ cũng nhiều chất ngụ ngôn.