Nhắc đến Bệnh nhân người Anh, chắc chắn mọi người sẽ nhớ tới tên bộ phim tình cảm - chiến tranh kinh điển của đạo diễn Anthony Minghella ra đời năm 1996 và sau đó từng lập kỉ lục giành tới 9 giải Oscar cùng 11 giải Quả cầu vàng. Nhưng lại hiếm người biết được rằng bộ phim này thực ra được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên - một trong những tác phẩm văn học xuất sắc nhất trong sự nghiệp của nhà văn người Srilanka Michael Ondaatje. Và trong những ngày đầu tháng 2 này, các độc giả Việt Nam sẽ có cơ hội được thưởng thức Bệnh nhân người Anh phiên bản tiếng Việt được gửi tới qua bản dịch của dịch giả Hồ Như.


Ra đời năm 1992 và ngay lập tức gây được tiếng vang với một nội dung tuyệt vời được viết qua ngòi bút đã đạt đến “độ chin” của tác giả, tiểu thuyết Bệnh nhân người Anh (tựa gốc: The English Patient) chính là mốc son sáng chói trong số các tiểu thuyết của Michael Ondaatje. Tựa sách này đã mang về cho ông giải thưởng Booker danh giá năm 1992 cho thể loại tiểu thuyết. Được cả thế giới biết tới như một nghệ sĩ đa tài, ngoài viết văn, Michael Ondaatje còn là một nhà thơ và nhà biên kịch nổi tiếng. Trưởng thành tại Anh và hiện sống ở Canada, nhưng ông vốn mang dòng máu châu Á khi được sinh ra tại quốc gia Tây Á Srilanka. Chính vì thế mà các độc giả thường tìm thấy phảng phất những quan niệm, suy nghĩ và cả các nhân vật đậm chất Á Đông trong các tác phẩm của Michael, cụ thể là trong chính Bệnh nhân người Anh.


Câu chuyện trong Bệnh nhân người Anh xoay quanh bốn con người kì lạ và dị biệt, được đặt trong bối cảnh căn biệt thự bỏ hoang ở San Giorlamo, miền nam nước Ý ngay sau khi thế chiến thứ hai vừa kết thúc. Đó là Hana - cô y tá trẻ người Canada, bất chấp những mối nguy hiểm kề cận để ở lại chăm sóc một người đàn ông bị bỏng rất nặng đến mức không còn nhận dạng được nữa. Sau tai nạn máy bay, ông hoàn toàn mất trí và tự nhận mình là người Anh. Cái tên “bệnh nhân người Anh” cũng ra đời từ đó như một biệt danh để mọi người gọi ông. Ở nơi hoang phế đầy rẫy những bom mìn chưa nổ bị cài đây đó, Hana ngày ngày chăm sóc cho ông bệnh nhân người Anh, trò chuyện cùng ông và đọc sách cho ông nghe.

Tất cả cứ diễn ra êm đềm như thế cho đến ngày những người đàn ông khác xuất hiện trong cuộc đời họ. Đó là “người bạn cũ" của bố Hana Caravaggio - vốn là một cựu điệp viên tình báo và luôn bị dằn vặt bởi những nỗi đau tinh thần lẫn thể xác đến mức phải tìm quên với những liều morphine. Và cả Kip - sĩ quan công binh người Ấn Độ tới đây để giúp tháo bom mìn còn vương lại trên mảnh đất này. Và từ đây, những mối quan hệ giữa họ mới trở nên thật sự rắc rối. Nhờ Caravaggio, “bệnh nhân người Anh” kia dần tìm lại được quá khứ buồn đau của mình, trong khi cũng lúc đó, giữa Kip và Hana đã nảy sinh tình yêu. Nhưng lúc mối tình của họ chưa kịp thăng hoa thì Kip lại suy sụp khi nghe tin nước Mĩ thả bom nguyên tử xuống Nhật. Anh chọn cách ra đi vì cảm thấy mình bị lợi dụng trong một cuộc chiến phi nghĩa…


Giàu tính kịch nhưng lại mang đậm âm hưởng của một bản tình ca không biên giới, giữa những con người thuộc mọi chủng tộc, mọi tầng lớp, Bệnh nhân người Anh vượt lên trên cả một câu chuyện tình để biến thành một tiểu thuyết đề tài hậu chiến đầy nhân văn. Ở đó, ta không chỉ thấy tình yêu đôi lứa của Kip và Hana, mà còn thấy cả tình yêu tổ quốc, tình yêu nhân loại trong khát vọng về một cuộc sống yên bình của cả bốn nhân vật chính. Họ sống giữa sự đổ nát, hoang toàn của thời hậu chiến được ẩn dụ qua hình anh của căn biệt thự xưa cũ nhưng vẫn ấp ủ những đam mê, theo đuổi riêng của đời mình, và còn đó cả sự hy sinh vì người khác, dù cho đó có là những người hoàn toàn xa lạ.

Từng được dịch ra hơn 30 thứ tiếng và xuất hiện tại hàng chục quốc gia, Bệnh nhân người Anh chinh phục trái tim của mọi độc giả, bởi cuốn sách mang đầy đủ những phong vị đẹp đẽ nhất trong cuộc sống. Đó là tình yêu với đầy đủ cung bậc và sự ngọt ngào trong mối tình kì lạ, như thể được Thượng đế sắp đặt của Kip và Hana. Đó là ước mơ tự do và khát vọng được cống hiến cho quê hương bỏng rát trong trái tim những con người yêu chuộng hòa bình như Kip hay Carvaggio. Hơn hết, đó là thông điệp về khát vọng sống và yêu thương mà độc giả có thể tìm thấy xuyên suốt cuốn sách. Sức lan tỏa của Bệnh nhân người Anh đến từ những giá trị chân phương nhất như thế.