Bộ Công an vừa trình Chính phủ dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp tháng 8 để thông qua vào tháng 10/2026.

Tại dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định xử lý hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm 6 tội liên quan đến xâm hại tình dục. Mức hình phạt được đề xuất áp dụng thống nhất là từ 1 năm đến 5 năm tù.

hiep-dam.jpg
Ảnh minh hoạ

Theo đó, tại Điều 141 về tội 'Hiếp dâm', cơ quan soạn thảo giữ nguyên mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, đồng thời bổ sung khoản 5, quy định người chuẩn bị phạm tội này có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Đối với Điều 142 về tội 'Hiếp dâm người dưới 16 tuổi', dự thảo đề xuất bỏ hình phạt tử hình, giữ mức án cao nhất là 20 năm tù hoặc tù chung thân. Người chuẩn bị phạm tội này cũng có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Tại điều luật này, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung quy định chỉ người từ đủ 16 tuổi trở lên mới phải chịu trách nhiệm hình sự đối với trường hợp phạm tội quy định tại điểm b khoản 1.

Với tội 'Cưỡng dâm' quy định tại Điều 143, mức hình phạt cao nhất vẫn là 18 năm tù. Dự thảo bổ sung khoản 5, quy định người chuẩn bị phạm tội có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Tại Điều 144 về tội 'Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi', mức án cao nhất tiếp tục được giữ là tù chung thân. Người chuẩn bị phạm tội này cũng có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Đối với tội 'Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi' tại Điều 145, mức hình phạt cao nhất vẫn là 15 năm tù. Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định phạt tù từ 1 năm đến 5 năm đối với người chuẩn bị phạm tội.

Dự thảo cũng đề xuất người thực hiện hành vi quy định tại Điều 145 có thể được miễn trách nhiệm hình sự nếu phạm tội do lạc hậu và được người bị hại hoặc người đại diện theo pháp luật của người bị hại đề nghị; hoặc có yếu tố khách quan dẫn đến nhận thức sai lầm rằng người bị hại đã từ đủ 16 tuổi trở lên.

Tại Điều 146 về tội 'Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi', mức hình phạt cao nhất vẫn là 12 năm tù. Người chuẩn bị phạm tội này được đề xuất chịu mức án từ 1 năm đến 5 năm tù.

Nêu quan điểm về các đề xuất bổ sung trong dự thảo, luật sư Trần Tuấn Anh (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng việc truy cứu trách nhiệm hình sự tại giai đoạn chuẩn bị phạm tội đối với những tội phạm về tình dục là hợp lý. Bởi lẽ, hành vi chuẩn bị phạm tội trong các trường hợp này thường hướng tới những đối tượng yếu thế, khó có khả năng phản kháng hoặc tự bảo vệ, như trẻ em, người lệ thuộc hoặc người mất khả năng nhận thức. Do đó, việc phát hiện và xử lý sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự và nhân phẩm của con người.

“Với tội hiếp dâm, hành vi chuẩn bị thường gắn với việc chuẩn bị phương tiện hoặc điều kiện để dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân, như chuẩn bị hung khí, thuốc mê, bố trí địa điểm vắng vẻ hoặc theo dõi nạn nhân”, luật sư Trần Tuấn Anh phân tích.

Theo luật sư, việc quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội đối với các tội nêu trên có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, cho phép cơ quan có thẩm quyền can thiệp sớm trước khi hậu quả nghiêm trọng xảy ra. Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi xử lý hình sự cũng đặt ra yêu cầu phải xác định rõ thế nào là “chuẩn bị phạm tội”, bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm hình sự dựa trên các chứng cứ khách quan, tránh nhầm lẫn giữa ý định phạm tội và hành vi chuẩn bị đã đủ dấu hiệu cấu thành theo luật định.

Theo Tiền Phong