Cháo canh – hương vị mộc mạc từ bột gạo và tôm đồng
Buổi sáng ở Thanh Hóa thường bắt đầu từ những khu chợ dân sinh đông đúc và các quán ăn nhỏ ven đường. Với nhiều người dân địa phương, cháo canh là món ăn quen thuộc để khởi đầu ngày mới.
Tại con ngõ nhỏ trên phố Đinh Lễ, mùi hành phi cùng nồi nước dùng nóng hổi lan khắp khu phố. Dù có phần giống bánh canh ở nhiều vùng khác, người dân nơi đây vẫn quen gọi món ăn này bằng cái tên giản dị: “cháo canh”.
Khác với bánh canh miền Nam thường dùng bột năng hoặc sợi bánh làm sẵn, cháo canh Thanh Hóa được làm từ bột gạo tẻ nhào thủ công rồi cán và thái tay trực tiếp vào nồi nước dùng đang sôi. Sợi bánh mềm, dẻo nhẹ nhưng không dai quánh.
Nước dùng được nấu từ tôm đồng hoặc tôm sông giã nhuyễn, tạo vị ngọt thanh tự nhiên cùng màu vàng đỏ đặc trưng của gạch tôm. Một số quán còn thêm rau cải thái nhỏ, hành lá và tiêu để tăng hương vị.
“Làm món này cực nhất là nhào bột và thái cho đều tay. Sợi bánh phải chín tới, mềm mà không nát”, bà Hiền – người đã gắn bó với món ăn này hơn 20 năm – chia sẻ.
Một bát cháo canh cay nhẹ vị tiêu với giá khoảng 25.000 đồng là lựa chọn quen thuộc của nhiều người lao động buổi sáng.
Bánh nếp – món quà sáng nơi góc chợ
Từ khoảng 5 – 7 giờ sáng, những xửng bánh nếp nóng hổi đã xuất hiện tại nhiều khu chợ ở TP Thanh Hóa để phục vụ người đi chợ, học sinh và người lao động.
Khác với bánh nhè ăn cùng nước đường, bánh nếp xứ Thanh được gói trong nhiều lớp lá chuối xanh. Khi bóc lớp lá còn vương hơi nóng, lớp bột nếp dẻo mềm dần hiện ra cùng phần nhân tôm thịt đậm đà bên trong.
Vị dẻo của nếp hòa cùng vị ngọt của tôm sông, chút béo của thịt mỡ và cay nhẹ của tiêu tạo nên hương vị gần gũi, dễ ăn trong tiết trời buổi sớm.
Mỗi chiếc bánh có giá khoảng 15.000 đồng, thường được nhiều người mua nhanh cho bữa sáng trước giờ làm.
Không cầu kỳ hay đắt đỏ, bánh nếp vẫn giữ được vị trí riêng trong đời sống thường ngày của người dân địa phương. Những xửng bánh nghi ngút khói từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc của các khu chợ sáng xứ Thanh.
Bánh răng bừa – hương vị của những buổi sum họp
Không chỉ xuất hiện ở các hàng quán, nhiều món ăn xứ Thanh còn gắn liền với ký ức gia đình và đời sống nông thôn. Trong đó, bánh răng bừa là món ăn quen thuộc của nhiều vùng quê đồng bằng Thanh Hóa.
Tên gọi “răng bừa” xuất phát từ hình dáng chiếc bánh thuôn dài giống chiếc răng bừa – dụng cụ quen thuộc trong lao động đồng áng trước đây.
Buổi sáng ở nhiều làng quê thường bắt đầu bằng mùi thơm của lá chuối quyện cùng bột gạo nóng. Trên những chiếc mâm tre, từng đòn bánh nhỏ được xếp ngay ngắn trước khi mang đi hấp.
Bánh được làm từ bột gạo tẻ, phần nhân gồm thịt lợn băm xào cùng mộc nhĩ, hành khô và tiêu. Sau khi khuấy chín, lớp bột được gói trong lá chuối rồi buộc lạt cẩn thận.
Điều khiến bánh răng bừa trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở nguyên liệu hay cách chế biến, mà còn ở không khí quây quần khi làm bánh. Trong những dịp giỗ chạp hay họp mặt, nhiều gia đình vẫn cùng nhau rửa lá, gói bánh và chuẩn bị bếp lửa.
Bánh thường được ăn khi còn nóng, chấm cùng nước mắm pha nhẹ. Đây không phải món ăn gây ấn tượng mạnh ngay từ lần đầu thưởng thức, nhưng càng ăn lâu càng cảm nhận rõ sự mộc mạc của ẩm thực xứ Thanh.
Bánh đúc sốt – thức quà chiều giữa lòng phố thị
Khi nhịp sống buổi chiều bắt đầu nhộn nhịp, những gánh bánh đúc sốt cũng xuất hiện trên nhiều tuyến phố ở TP Thanh Hóa.
Khoảng 15 giờ mỗi ngày, các gánh bánh từ làng Khúc Hạ (phường Đông Hương) lại theo chân người bán rong len qua nhiều khu phố.
Khác với bánh đúc miếng thông thường, bánh đúc sốt có độ mềm và sóng sánh trong bát. Màu xanh đặc trưng của món ăn được tạo nên từ nước cốt rau ngót tươi.
Bên trên lớp bánh mềm là đậu xanh đánh tơi cùng tóp mỡ giòn rụm. Mùi hành phi hòa với vị thanh nhẹ của rau ngót tạo nên hương vị riêng cho món ăn dân dã này.
“Chiều nào tan học mình cũng ghé ăn. Bánh dễ ăn mà giá chỉ khoảng 10.000 đồng một bát nên rất hợp túi tiền sinh viên”, Linh – một sinh viên tại TP Thanh Hóa – chia sẻ.
Giữa nhịp sống phố thị, những gánh bánh đúc nhỏ ven đường vẫn giữ được sức hút riêng nhờ hương vị thanh nhẹ và cảm giác gần gũi.
Bánh khoái xứ Thanh – hương vị giòn thơm của phố chiều
Khoảng 15 – 18 giờ, các quán bánh khoái trên đường Đào Duy Từ và nhiều khu vực quanh trung tâm TP Thanh Hóa bắt đầu đông khách.
Trên chảo nóng, lớp bột gạo nhanh chóng vàng ruộm cùng tép đồng tươi, rau cần, bắp cải thái nhỏ và một ít thì là. Chỉ ít phút sau, chiếc bánh giòn rụm đã được đặt lên đĩa cùng nước mắm chua ngọt và dưa góp.
Khác với nhiều nơi thường dùng giá đỗ làm nhân, bánh khoái Thanh Hóa nổi bật nhờ vị ngọt của tép đồng hòa cùng mùi thơm của rau cần tươi. Lớp vỏ giòn kết hợp với phần rau xanh thanh mát tạo nên hương vị riêng khó nhầm lẫn.
Mỗi chiếc bánh có giá khoảng 15.000 – 20.000 đồng, phù hợp với nhiều đối tượng từ học sinh, sinh viên đến người lao động.
Giữa dòng người tan tầm, những quán bánh khoái nhỏ ven đường vẫn luôn đông khách nhờ hương vị dân dã và dễ ăn.
Chả tôm – hương vị nơi góc phố chiều tối
Càng về chiều muộn, những hàng chả tôm ven đường lại bắt đầu đỏ lửa.
Khoảng 15 – 18 giờ, dọc nhiều tuyến phố trung tâm TP Thanh Hóa, các quán chả tôm tỏa mùi thơm đặc trưng khiến nhiều người đi ngang phải ghé lại.
Chả tôm được làm từ tôm giã nhuyễn trộn cùng thịt và gia vị, sau đó phết lên bánh phở rồi nướng trên than hồng.
Chả ngon nhất khi vừa rời bếp, lớp ngoài vàng giòn trong khi phần nhân bên trong vẫn giữ được độ mềm và vị ngọt của tôm. Khi ăn, thực khách cuốn chả cùng rau sống, thêm dưa góp rồi chấm nước mắm chua ngọt.
“Mỗi buổi chiều đều có nhiều khách quen ghé ăn sau giờ tan ca”, chị Hương – chủ một quán chả tôm trên phố Đào Duy Từ – cho biết.
Không khí nhộn nhịp bên những bếp than hồng đã trở thành hình ảnh quen thuộc của phố chiều Thanh Hóa.
Nem chua Thanh Hóa – thức quà quen thuộc của du khách
Khép lại hành trình ẩm thực xứ Thanh, nem chua là món ăn được nhiều du khách lựa chọn mang về làm quà.
Từ nhiều năm nay, nem chua không chỉ xuất hiện trong bữa ăn thường ngày mà còn trở thành đặc sản gắn với hình ảnh Thanh Hóa trong mắt nhiều du khách.
Trên các tuyến phố như Tân Mai hay Lê Hữu Lập, không khó để bắt gặp hình ảnh những người thợ thoăn thoắt gói nem bên những chồng lá chuối xanh.
Tại một cơ sở trên phố Lê Hữu Lập, nhiều công đoạn vẫn được thực hiện thủ công. Người thợ cẩn thận gói từng chiếc nem trong nhiều lớp lá chuối, bên trong là phần thịt xay nhuyễn trộn cùng bì lợn thái sợi, thính gạo và gia vị.
“Để nem ngon thì thịt phải thật tươi và làm ngay trong ngày”, bà Hạnh – chủ cơ sở – chia sẻ.
Bên trong lớp lá chuối là miếng nem hồng nhạt điểm thêm lát tỏi, ớt và lá đinh lăng. Khi thưởng thức, vị chua thanh hòa cùng độ giòn của bì lợn tạo nên hương vị đặc trưng khó nhầm lẫn.
Với nhiều du khách, nem chua gần như là món quà không thể thiếu sau mỗi chuyến ghé thăm xứ Thanh.
Từ những gánh hàng rong buổi sớm đến các quán ăn đông khách khi phố lên đèn, ẩm thực Thanh Hóa không chỉ hấp dẫn bởi hương vị dân dã mà còn phản ánh nhịp sống địa phương qua nhiều thế hệ.
Với nhiều du khách, food tour xứ Thanh là hành trình khám phá những món ăn quen thuộc nhưng đậm dấu ấn vùng miền.
Vũ Ngọc Thảo Linh - Đoàn Thị Ngọc Khuê - Nông Thu Hoài
Trần Thị Ngọc Ánh - Nguyễn Hà Phương - Hoàng Khánh Ly
