Vừa qua, PLO có đưa tin bài với nội dung "Chính thức: Từ 1-1-2026 khấu trừ lương để đóng phạt vi phạm giao thông" được nhiều người quan tâm. Để hiểu rõ hơn nội dung này, Luật sư (LS) Đoàn Thị Hồng Linh, Đoàn Luật sư TP.HCM phân tích quy định này.
Theo LS Hồng Linh, từ ngày 1-1-2026, Nghị định 296/2025 chính thức có hiệu lực (thay thế Nghị định 166/2013, sau 12 năm áp dụng). Một trong những quy định được nhiều người quan tâm là quy định về việc khấu trừ một phần lương/thu nhập để nộp phạt vi phạm giao thông. Đây là quy định đã được thực hiện từ trước đến nay tuy nhiên việc này thực hiện theo các đối tượng được quy định.
Vậy quy định này được hiểu như thế nào để việc thực thi đúng quy định pháp luật?
Trước hết, cần khẳng định rõ khấu trừ lương/thu nhập không phải là một hình phạt mới đối với người vi phạm giao thông. Về bản chất pháp lý, đây là một biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, chỉ được áp dụng khi người vi phạm không tự nguyện chấp hành việc nộp phạt trong thời hạn luật định, dù quyết định xử phạt đã có hiệu lực.
Nói cách khác, người dân chỉ bị khấu trừ lương khi họ đã vi phạm, đã bị xử phạt hợp pháp, nhưng cố tình không nộp phạt. Nếu chấp hành đúng và đủ ngay từ đầu, quy định này hoàn toàn không phát sinh.
Luật sư Đoàn Thị Hồng Linh, Đoàn Luật sư TP.HCM
Theo LS Hồng Linh, một người vi phạm bị áp biện pháp cưỡng chế thi hành dưới hình thức khấu trừ lương/thu nhập khi có đủ các điều sau:
- Có quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã có hiệu lực (ví dụ: quyết định phạt vi phạm giao thông);
- Hết thời hạn tự nguyện chấp hành;
- Người vi phạm không tự nguyện nộp phạt;
- Người vi phạm có lương hoặc thu nhập hợp pháp, ổn định;
- Cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế bằng hình thức khấu trừ lương.
Những người thuộc đối tượng có thể bị áp dụng quy định này bao gồm:
- Cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, người làm việc trong tổ chức Cơ yếu;
- Cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, đơn vị, tổ chức hoặc có thu nhập theo mùa vụ ngắn hạn do hộ gia đình, hộ kinh doanh, người sử dụng lao động thuê.
- Cá nhân bị áp dụng biện pháp cưỡng chế đang được hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật bảo hiểm xã hội.
Ở góc độ quản lý nhà nước, biện pháp này nhằm tăng hiệu lực và tính nghiêm minh của pháp luật, giảm thiểu những tồn tại kéo dài trong xử phạt vi phạm giao thông là tình trạng chây ỳ, né tránh nộp phạt, đồng thời bảo đảm sự công bằng giữa những người tự giác chấp hành và những người cố tình không chấp hành.
Có ý kiến cho rằng việc áp dụng biện pháp cưỡng chế này là xâm phạm quyền lợi của người lao động. Tuy nhiên, cần nhìn nhận vấn đề này một cách đầy đủ hơn. Pháp luật lao động không tuyệt đối cấm khấu trừ lương, mà chỉ cấm việc khấu trừ trái pháp luật hoặc không có căn cứ hợp pháp. Trong trường hợp này, việc khấu trừ được thực hiện theo quyết định cưỡng chế của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, không phải do doanh nghiệp tự ý áp đặt, đơn vị trả lương chỉ là chủ thể phối hợp thực hiện, không phải là bên quyết định việc khấu trừ. Điều này giúp tránh xung đột lao động và bảo vệ quan hệ lao động ổn định.
Bên cạnh đó, mục tiêu của việc áp dụng biện pháp cưỡng chế này là nhằm thi hành quyết định xử phạt, không phải gây khó khăn hoặc triệt tiêu nguồn sống của người vi phạm, do đó việc khấu trừ phải tuân thủ nguyên tắc bảo vệ người lao động. Cụ thể Điều 13 Nghị định 296/2025 quy định chỉ khấu trừ một phần lương/thu nhập, không được khấu trừ toàn bộ; việc khấu trừ một phần lương/thu nhập có thể tiến hành nhiều lần, tỷ lệ như sau:
- Đối với tiền lương, lương hưu tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 30% tổng số tiền lương, lương hưu thực trả hằng tháng được hưởng sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
- Đối với những khoản thu nhập khác, tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập hằng tháng, nhưng phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
Mặt khác, dù quy định áp dụng này có ý nghĩa tích cực, nhưng khâu thực thi cần hết sức thận trọng và có sự kiểm soát chặt chẽ để tránh bị hiểu sai hoặc áp dụng sai dẫn đến phản ứng tiêu cực từ xã hội, đặc biệt cần lưu ý các vấn đề sau:
- Quy trình ra quyết định cưỡng chế phải minh bạch, đúng thẩm quyền;
- Mức khấu trừ cần được hướng dẫn cụ thể, tránh áp dụng máy móc;
- Người vi phạm cần được thông báo rõ ràng, có quyền khiếu nại, khiếu kiện nếu cho rằng quyết định cưỡng chế trái pháp luật.
- Theo PLO
