Tại Diễn đàn “Digital Trust in Finance 2026”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết dữ liệu cá nhân từng bị mua bán tràn lan trên mạng đã trở thành “nguyên liệu” để các đối tượng lừa đảo xây dựng những kịch bản tiếp cận chính xác tới từng nạn nhân.

Chúng có thể gọi đúng tên, nắm được thông tin riêng tư và tạo dựng lòng tin giả nhằm dẫn dụ người dùng thực hiện các giao dịch nguy hiểm. 

Theo ông, dịch vụ tài chính số tại Việt Nam đang phát triển rất nhanh. Người dân có thể mở tài khoản, chuyển tiền, đầu tư, thanh toán, vay tiêu dùng hay giao dịch chứng khoán chỉ với vài thao tác đơn giản.

Tuy nhiên, đi cùng tốc độ phát triển đó là sự gia tăng của các hình thức lừa đảo, gian lận và chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với mức độ ngày càng tinh vi và có tổ chức. 

Đại tá Nguyễn Hồng Quân cảnh báo, nếu người dùng liên tục đối mặt nguy cơ mất tiền hoặc bị xâm hại quyền lợi khi sử dụng dịch vụ số, niềm tin đối với các nền tảng số sẽ bị bào mòn. 

momo áp dụng sinh trắc học .jpg
Nhiều vụ lừa đảo hiện nay không bắt đầu bằng việc hệ thống bị xâm nhập, mà xuất phát từ các kịch bản giả danh, tạo áp lực, đánh vào lòng tin hoặc cảm xúc của người dùng. 

Lừa đảo tài chính số chuyển từ “hack hệ thống” sang thao túng con người

Tại diễn đàn, ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên số, an toàn tài chính không chỉ đến từ việc bảo vệ hệ thống mà còn phụ thuộc vào nhận thức, kỹ năng và khả năng tự bảo vệ của người dùng. 

Theo ông Hoàng Minh Tiến, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng đã giúp thanh toán số, ngân hàng số, ví điện tử và đầu tư trực tuyến trở nên phổ biến hơn, mang lại sự thuận tiện và chi phí thấp cho người dân.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển công nghệ, các nguy cơ trên không gian mạng cũng gia tăng nhanh chóng và ngày càng khó nhận diện hơn. 

Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank, nhận định chưa bao giờ việc đầu tư, chuyển tiền và giao dịch trên thị trường số lại dễ dàng như hiện nay.

Chính sự thuận tiện này vừa thúc đẩy dòng tiền lưu thông mạnh mẽ, vừa tạo ra “mảnh đất màu mỡ” cho các mô hình lừa đảo đầu tư số phát triển. 

Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Tường, CEO MoMo cho rằng cuộc chiến bảo vệ người dùng tài chính số đang bước sang một giai đoạn mới.

Thách thức hiện nay không chỉ là phát hiện hay ngăn chặn giao dịch bất thường, mà là giúp người dùng “dừng lại đúng lúc” trong khoảnh khắc họ bị thao túng tâm lý để tự thực hiện một giao dịch rủi ro. 

Theo CEO MoMo, nhiều vụ lừa đảo hiện nay không bắt đầu bằng việc hệ thống bị xâm nhập, mà xuất phát từ các kịch bản giả danh, tạo áp lực, đánh vào lòng tin hoặc cảm xúc của người dùng. 

Dẫn số liệu từ Bộ Công an, ông cho biết riêng năm 2025, người Việt đã mất hơn 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến. Con số này cho thấy lừa đảo số không còn đơn thuần là rủi ro tài chính mà đã trở thành vấn đề niềm tin của xã hội số. 

AI trở thành “lá chắn đa tầng” bảo vệ người dùng

Theo ông Nguyễn Mạnh Tường, bảo mật tài chính số hiện không còn là bài toán kỹ thuật thuần túy mà là bài toán thấu hiểu hành vi người dùng. MoMo đã chuyển từ tư duy “chặn kẻ xấu” sang tư duy “đồng hành bảo vệ người tốt khỏi việc mắc sai lầm”. 

CEO MoMo cho biết hệ thống của doanh nghiệp được xây dựng theo mô hình “lá chắn đa tầng”, vận hành trên nền tảng AI và dữ liệu thời gian thực nhằm phát hiện sớm các tín hiệu rủi ro và đưa ra cảnh báo ngay trong quá trình giao dịch. 

Theo ông, giá trị lớn nhất của AI không chỉ nằm ở khả năng phát hiện rủi ro mà còn ở cách hệ thống chuyển hóa tín hiệu thành các hành động phù hợp như cảnh báo thông minh, câu hỏi xác nhận đúng thời điểm hoặc tạo ra “điểm dừng” để người dùng có thêm thời gian suy nghĩ trước khi chuyển tiền. 

MoMo cho biết mỗi ngày hệ thống AI của đơn vị phát hiện và cảnh báo gần 29.000 giao dịch bất thường, đồng thời chủ động cảnh báo hơn 10.000 người dùng trước các giao dịch có dấu hiệu rủi ro. 

Đáng chú ý, có tới 99,5% người dùng nhận được cảnh báo đã dừng lại để suy nghĩ trước khi tiếp tục giao dịch.

Theo MoMo, đây là dấu hiệu cho thấy bảo mật hiệu quả không chỉ nằm ở việc “chặn” giao dịch mà còn ở việc tạo ra đủ mức độ cảnh báo và “ma sát” cần thiết để người dùng cân nhắc kỹ hơn. 

Theo ước tính của doanh nghiệp này, hơn 15 nghìn tỷ đồng mỗi năm đã được bảo vệ khỏi nguy cơ lừa đảo nhờ các lớp cảnh báo và phòng thủ chủ động bằng AI. 

Chống lừa đảo số không thể là cuộc chiến đơn lẻ

Dù vậy, ông Nguyễn Mạnh Tường cho rằng công nghệ của một nền tảng tài chính đơn lẻ là chưa đủ để giải quyết triệt để vấn nạn lừa đảo số.

Một giao dịch tài chính chỉ là “điểm cuối” của cả hành trình lừa đảo mà trước đó kẻ gian có thể đã tiếp cận nạn nhân qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, cuộc gọi viễn thông hoặc nhiều nền tảng trực tuyến khác. 

Theo CEO MoMo, các nền tảng tài chính thường chỉ nhìn thấy “phút thứ 89” của hành trình lừa đảo, trong khi quá trình thao túng tâm lý đã diễn ra gần như hoàn chỉnh trước đó.

Khi người dùng thực hiện giao dịch, hệ thống chỉ có vài giây để xử lý rủi ro, còn sau giao dịch, dòng tiền có thể nhanh chóng rời khỏi hệ thống. 

Ông cho rằng vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở tốc độ mà còn là khả năng chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các nền tảng.

Trong khi mỗi doanh nghiệp chỉ nhìn thấy một phần của bức tranh rủi ro, các đối tượng lừa đảo lại liên tục di chuyển qua nhiều nền tảng để né tránh phát hiện. 

Từ thực tế đó, MoMo nhận định chống lừa đảo tài chính số cần một cách tiếp cận liên ngành, trong đó các bên có thể chia sẻ tín hiệu rủi ro, cảnh báo sớm và phối hợp xử lý nhanh hơn trước khi thiệt hại lan rộng. 

“Khi một người dùng ở bất kỳ đâu lên tiếng báo cáo một hành vi lừa đảo, tín hiệu đó cần có khả năng lan tỏa nhanh trong toàn bộ mạng lưới liên kết để bảo vệ hàng triệu người dùng khác trước khi kẻ xấu kịp tấn công lần tiếp theo. Không ai có thể thắng một mình trong cuộc chiến này”, ông Nguyễn Mạnh Tường chia sẻ. 

Theo VietNamnet