Đầu Xuân Tươi Sáng đã chính thức khép lại nhưng chuyện tình giữa Loan Niệm và Thượng Chi Đào vẫn chưa hạ nhiệt. Bộ phim do Tỉnh Bách Nhiên và Tôn Thiên đóng chính được bàn luận liên tục trên mạng xã hội, đồng thời được xem là một trong những phim ngôn tình đô thị nổi bật của màn ảnh Trung Quốc năm nay. Sức hút của Đầu Xuân Tươi Sáng một lần nữa cho thấy tiềm năng của những tác phẩm chuyển thể từ tiểu thuyết ngôn tình khi bước lên màn ảnh.
Trước khi trở thành bộ phim được đông đảo khán giả biết đến, câu chuyện về Thượng Chi Đào và Loan Niệm vốn bắt đầu từ một tiểu thuyết cùng tên của tác giả Cô Nương Đừng Khóc, được đăng trên Tấn Giang Văn Học Thành. Tác phẩm xoay quanh Thượng Chi Đào, cô gái từ quê lên Bắc Kinh lập nghiệp, và Loan Niệm, người cấp trên dần trở thành mối tình đặc biệt trong cuộc đời cô.
Từ những chương truyện được đăng tải trên nền tảng trực tuyến, sang sách giấy, câu chuyện sau đó được chuyển thể thành phim và tiếp cận lượng khán giả lớn hơn.
Đầu Xuân Tươi Sáng cũng không phải trường hợp cá biệt. Từ Khó Dỗ Dành, Chiếc Bật Lửa Và Váy Công Chúa đến Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên, ngày càng nhiều tiểu thuyết ngôn tình Trung Quốc được đưa lên màn ảnh. Những câu chuyện ban đầu chỉ tồn tại trên các nền tảng đọc trực tuyến dần trở thành những IP có thể tiếp tục được khai thác qua phim truyền hình, phim ngắn, sách nói, xuất bản hay nhiều hình thức khác.
Đằng sau làn sóng chuyển thể ấy là một thị trường văn học mạng có quy mô rất lớn, nơi ngày càng nhiều người trẻ muốn thử sức với việc viết truyện.
Bắt đầu một tiểu thuyết mạng không quá khó: chỉ cần một chiếc máy tính hoặc điện thoại, người viết đã có thể đăng những chương đầu tiên. Nhưng để từ vài chục nghìn chữ ban đầu có được độc giả trả tiền, lọt bảng xếp hạng, được nền tảng chú ý và xa hơn là bán bản quyền chuyển thể thành phim lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Có người viết hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu chữ nhưng gần như không kiếm được tiền. Cũng có những tác giả trẻ kiếm được hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi năm. Vậy điều gì khiến nghề viết tiểu thuyết mạng vẫn thu hút hàng nghìn người tham gia, và đâu là lý do một câu chuyện trên màn hình có thể bắt đầu từ một tác giả ngồi viết từng chương trên máy tính?
Viết tiểu thuyết mạng có thể kiếm tỷ đồng/tháng: Vì sao họ làm được?
Năm 2020, một bài viết của Tân Kinh báo từng mô tả rất rõ áp lực của nghề viết tiểu thuyết mạng Trung Quốc. Khi đó, việc cập nhật mỗi ngày hàng nghìn, thậm chí hàng vạn chữ gần như đã trở thành thông lệ.
Nhân vật Bắc Băng Dương, một tác giả viết bán thời gian, ban ngày làm thiết kế UI, tối về viết tiểu thuyết từ khoảng 20h đến 2h sáng. Anh đặt mục tiêu ít nhất 4.000 chữ/ngày, tương đương khoảng 30.000 chữ/tuần.Thế nhưng, ngay cả với tốc độ đó, anh vẫn cho rằng mình viết chậm. Một số tác giả có thể cập nhật 10.000-30.000 chữ/ngày, đến mức cộng đồng gọi họ là “quái vật xúc tu” - cách nói ví những người có tốc độ viết như thể sở hữu nhiều cánh tay.
Áp lực này xuất phát từ chính cơ chế vận hành của thị trường. Một nền tảng có hàng triệu tác giả và vô số tác phẩm, vì vậy việc duy trì cập nhật thường xuyên giúp tác phẩm giữ được sự chú ý của độc giả.
Một số nền tảng thậm chí đưa ra cơ chế thưởng chuyên cần. Trong trường hợp của Bắc Băng Dương, tác giả phải duy trì mức cập nhật tối thiểu 4.000 chữ/ngày để nhận khoản thưởng 600 NDT/tháng (tương đương khoảng 2,2 triệu đồng). Chỉ cần “đứt lịch” quá số ngày quy định, khoản thưởng này có thể biến mất.
Đó là mặt ít hào nhoáng của nghề viết.
Mặt còn lại là những tác giả có thể kiếm được số tiền rất lớn khi tác phẩm lọt vào nhóm đầu.
Một bài viết năm 2017 của Bắc Thanh Võng từng đưa trường hợp Lăng Kiều, một cô gái ở Tây An vừa đi làm vừa viết tiểu thuyết mạng. Tác phẩm đầu tay giúp cô nhận gần 10.000 NDT tiền nhuận bút (khoảng 35 triệu đồng). Sau đó, giá nhuận bút của cô tăng lên 30 NDT/1.000 chữ (khoảng 105 nghìn đồng/1.000 chữ); nâng mức thu nhập của cô lên khoảng 100.000 NDT/tháng (khoảng 350 triệu đồng).
Một trường hợp khác là tác giả Lạc Thành Đông. Khi bài viết được đăng, tác phẩm của ông dài hơn 6 triệu chữ, có lượng đọc lên tới hàng trăm triệu lượt và doanh thu mỗi ngày được báo cáo vượt 100.000 NDT; ước tính thu nhập của tác giả này vào khoảng 300.000-500.000 NDT/tháng (khoảng 1-1,8 tỷ đồng).
Những con số như vậy dễ khiến nghề viết tiểu thuyết mạng trở thành một “giấc mơ làm giàu”. Nhưng dữ liệu ngành cho thấy đây là phần rất nhỏ của thị trường.
Theo Sách xanh Văn học mạng Trung Quốc 2024, trong số lượng lớn tác giả có thu nhập, khoảng 80 vạn người có tiền từ hoạt động sáng tác, nhưng số người có thu nhập bình quân trên 3.000 NDT/tháng (khoảng 11 triệu) chỉ khoảng 4 vạn. Người đạt trên 10.000 NDT/tháng (khoảng 38 triệu đồng) chưa tới 1 vạn, còn người có thu nhập trên 1 triệu NDT/năm) khoảng 3,5 tỷ đồng/năm) là 1.164 người (con số này sẽ thay đổi theo thời gian).
Nói cách khác, những câu chuyện thu nhập hàng trăm triệu hay hàng tỷ đồng là có thật, nhưng không đại diện cho thu nhập của số đông tác giả.
Một cuốn ngôn tình có thể kiếm tiền nhiều lần từ bản quyền
Sức hấp dẫn của nghề này nằm ở chỗ một tác phẩm thành công có thể tạo ra nhiều tầng doanh thu.
Một cuốn tiểu thuyết mạng có thể tạo ra tiền ngay từ lúc độc giả trả phí để đọc. Người đọc mua từng chương hoặc đăng ký thành viên, doanh thu sau đó được phân chia giữa nền tảng và tác giả theo hợp đồng.
Năm 2017, Lăng Kiều cho biết hợp đồng của cô quy định tác giả nhận 30% khoản tiền độc giả trả cho tác phẩm, nền tảng nhận 70%. Với những tác giả đã có vị thế, tỷ lệ này có thể cao hơn. Khương Tiểu Nha và Lạc Thành Đông được bài viết ghi nhận mức chia 70/30, trong đó tác giả nhận 70%.
Đây mới chỉ là lớp đầu tiên trong hệ sinh thái khai thác bản quyền của một tác phẩm. Khi tiểu thuyết nổi tiếng, nó có thể tiếp tục được khai thác qua xuất bản, sách nói, phim truyền hình, điện ảnh, hoạt hình hay trò chơi.
Khi một tiểu thuyết trở nên nổi tiếng, giá trị của nó có thể được mở rộng sang bản quyền chuyển thể.
Đây là lý do thị trường tiểu thuyết mạng Trung Quốc ngày càng gắn với ngành phim ảnh và giải trí. Theo số liệu của Hiệp hội Xuất bản Âm thanh và Kỹ thuật số Trung Quốc, năm 2024, doanh thu thị trường văn học mạng Trung Quốc đạt khoảng 49,55 tỷ NDT (tương đương hơn 173.000 tỷ đồng). Cơ cấu doanh thu bao gồm tiền đọc thuê bao, quảng cáo, bản quyền và các hoạt động khai thác sâu từ tác phẩm.
Đến cuối năm 2024, tổng số tác giả trên các nền tảng văn học mạng Trung Quốc đạt khoảng 30,3 triệu người, trong khi số tác phẩm tích lũy khoảng 42,1 triệu. Riêng số lượng các loại hình chuyển thể IP từ văn học mạng đạt hơn 83.000.
Những con số này cho thấy tiểu thuyết mạng không còn đơn thuần là sản phẩm để đọc trên điện thoại. Một tác phẩm có thể bắt đầu bằng vài chục vạn chữ trên nền tảng trực tuyến, sau đó được xuất bản thành sách, bán bản quyền phim truyền hình, điện ảnh, hoạt hình hoặc trò chơi.
Dòng ngôn tình đặc biệt phù hợp với quá trình này.
Một số tác phẩm gần đây là ví dụ khá rõ.
Khó Dỗ Dành được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Trúc Dĩ. Chiếc Bật Lửa Và Váy Công Chúa, còn được biết tới với tên Chiếu Sáng Anh, Sưởi Ấm Em, có nguyên tác của Twentine. Trước đó, “Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên” của Cố Mạn đã trở thành một trong những trường hợp nổi bật của dòng tiểu thuyết ngôn tình kết hợp yếu tố game online khi bước lên màn ảnh.
Một trường hợp khác cho thấy xu hướng chuyển thể không chỉ giới hạn ở những câu chuyện tình yêu “ngọt ngào” là “Xuân Sắc Gửi Tình Nhân”. Bộ phim năm 2024 được chuyển thể từ tiểu thuyết Tình Nhân của tác giả Xá Mục Tư. Nguyên tác kể về Trang Khiết - một phụ nữ mất chân sau tai nạn và trở về quê - cùng Trần Mạch Đông, một người làm nghề phục trang thi thể. Tác phẩm sau đó được phát triển thành bộ phim truyền hình do Lý Hiện và Châu Vũ Đồng đóng chính.
Điểm đáng chú ý là bản thân tiểu thuyết Tình Nhân từng đạt hơn 20 triệu lượt đọc trên nền tảng Đậu Ban Đọc, với hơn 128.000 lượt thêm vào tủ sách.
Như vậy, với một tác giả thành công, tiền không nhất thiết chỉ đến từ số chữ viết ra. Giá trị lớn hơn có thể nằm ở việc tác phẩm được bao nhiêu người đọc, có khả năng tạo thành IP hay không và có thể tiếp tục được khai thác qua những hình thức nào.
Không phải ai viết cũng giàu: Cuộc cạnh tranh phía sau thị trường truyện mạng
Đằng sau những câu chuyện tác giả trẻ kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi năm là một thị trường cạnh tranh khốc liệt. Viết tiểu thuyết mạng có thể bắt đầu chỉ với một chiếc máy tính hoặc điện thoại, nhưng để tác phẩm được ký hợp đồng, lọt bảng xếp hạng và có độc giả trả tiền lại là một chặng đường hoàn toàn khác.
Một khảo sát của Thành Thị Họa Báo năm 2022 từng phỏng vấn cả tác giả nam, nữ và biên tập viên để kiểm chứng những lời quảng cáo kiểu “viết tiểu thuyết nhẹ nhàng kiếm 100.000 NDT/tháng”. Tác giả nam “Đậu Bỉ Quán Đầu”, khi đó 26 tuổi, vừa làm kỹ sư vừa viết tiểu thuyết. Trong hai năm đầu, anh viết khoảng 800.000 chữ nhưng gần như không có độc giả. Sau nhiều lần thử nghiệm, thu nhập mới tăng lên 7.000-15.000 NDT/tháng, có thời điểm đạt 45.000 NDT, tương đương khoảng 158 triệu đồng.
Ngay cả khi chạm mức thu nhập cao nhất, anh vẫn không bỏ công việc chính vì cho rằng viết văn mạng thiếu ổn định. Một nữ tác giả khác, Chức Nhĩ, từng viết gần 500.000 chữ tiểu thuyết ngôn tình, xuất bản tác phẩm và bán bản quyền, nhưng cho biết thu nhập từ văn học mạng chủ yếu chỉ giúp cô có thêm tiền tiêu vặt. Trước khi được biết đến, những tiểu thuyết dài hàng chục vạn chữ của cô từng nằm trên các nền tảng lớn nhưng gần như không có độc giả.
Vậy điều gì khiến nghề này vẫn thu hút đông người tham gia?
Trước hết, ngưỡng gia nhập thấp trong khi quy mô thị trường rất lớn. Một người gần như không cần vốn để bắt đầu viết, trong khi đến cuối năm 2024, Trung Quốc có khoảng 575 triệu độc giả tiểu thuyết mạng. Doanh thu trực tiếp của ngành đạt khoảng 440 tỷ NDT, tương đương khoảng 1.540.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, một tác phẩm thành công không chỉ tạo doanh thu từ tiền đọc. Sau khi có lượng độc giả đủ lớn, nội dung còn có thể được khai thác qua nhiều hình thức khác như xuất bản, sách nói, phim truyền hình, phim ngắn, hoạt hình và trò chơi. Riêng năm 2024, các nền tảng văn học mạng Trung Quốc có gần 300 tác phẩm được cấp quyền chuyển thể thành phim truyền hình dài tập, hơn 1.600 quyền chuyển thể thành phim ngắn và hơn 80 quyền chuyển thể hoạt hình.
Chính khả năng một nội dung có thể tạo ra nhiều nguồn doanh thu khiến tiểu thuyết mạng vẫn hấp dẫn, đặc biệt với những người trẻ muốn biến sở thích viết lách thành một công việc có thể kiếm tiền. Tuy nhiên, để đi từ một người viết truyện thành tác giả có thu nhập tốt, chỉ có đam mê là chưa đủ.
Các trường hợp trên cho thấy người viết phải đồng thời duy trì tốc độ sáng tác, hiểu thị hiếu độc giả, biết xây dựng cốt truyện và nhân vật, tạo ra những điểm đủ hấp dẫn để người đọc tiếp tục theo dõi, đồng thời quan sát dữ liệu và phản hồi để điều chỉnh. Quan trọng không kém là sức bền, bởi một bộ truyện có thể kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm chương.
Đặc biệt, đây là thị trường mà độc giả gần như quyết định trực tiếp giá trị thương mại của tác phẩm. Với các nền tảng trả phí, số người đăng ký và tiếp tục đọc ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập. Còn trên nền tảng miễn phí, khả năng được thuật toán đề xuất và thu hút lượt đọc lại tác động đến doanh thu quảng cáo. Vì vậy, một tác giả không chỉ cần viết được một câu chuyện hay, mà còn phải tạo ra nội dung đúng thị trường và đủ sức giữ chân độc giả.
Đó cũng là lý do tiểu thuyết mạng liên tục xuất hiện những “hiện tượng” mới, dù phần lớn người viết không thể sống bằng nghề. Dễ bắt đầu không đồng nghĩa với dễ thành công. Hàng triệu người có thể mở một tài khoản và viết chương đầu tiên, nhưng chỉ một phần nhỏ có thể duy trì lượng độc giả và tiến vào nhóm tác giả có thu nhập ổn định; nhỏ hơn nữa là những người có tác phẩm nổi tiếng, kiếm được hàng trăm triệu hay hàng tỷ đồng.
Nói cách khác, sức hút của nghề không nằm ở lời hứa “viết truyện là giàu”, mà ở cơ hội lớn nếu một tác phẩm thực sự nổi lên. Với số đông, viết tiểu thuyết mạng có thể chỉ là sở thích hoặc một khoản thu nhập phụ. Nhưng với số ít có nội dung tốt, sức bền, khả năng nắm bắt thị trường và thêm cả yếu tố may mắn, một cuốn tiểu thuyết có thể vượt khỏi trang đọc trực tuyến để trở thành tài sản bản quyền được khai thác trên nhiều lĩnh vực.
Trần Hà - Nguồn: Tân Kinh Báo (The Beijing News), China Securities Journal, Hội Nhà văn Trung Quốc, Sina, HK01
Theo Người Đưa Tin
