Vụ Phòng khám đa khoa Thái Hà bị Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can để điều tra những sai phạm trong hoạt động khám, chữa bệnh đang thu hút sự chú ý.

Theo thông tin cơ quan chức năng, quá trình kiểm tra phòng khám phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường, trong đó có việc can thiệp kết quả xét nghiệm theo hướng làm tăng mức độ bệnh, chỉ định một số dịch vụ không cần thiết và thu tiền của người bệnh ngoài sổ sách.

Phòng khám đa khoa Thái Hà với hàng loạt sai phạm. (Ảnh: Công an Hà Nội)

Phòng khám đa khoa Thái Hà với hàng loạt sai phạm. (Ảnh: Công an Hà Nội)

Từ vụ việc này, một câu hỏi được đặt ra: Nếu người bệnh nghi ngờ mình từng bị chẩn đoán nặng hơn thực tế, phải làm gì để chứng minh và liệu có thể yêu cầu hoàn lại số tiền đã chi trả?

“Vẽ bệnh” thu tiền, hiểu đúng thế nào?

Theo luật sư Tô Minh Tiến (Giám đốc VP Luật VNLC - Đoàn luật sư TP Hà Nội), trong vụ việc này, cần phân biệt giữa sai sót chuyên môn hoặc nhận định khác nhau về tình trạng bệnh với hành vi cố ý làm sai lệch kết quả khám chữa bệnh nhằm thu tiền.

“Không phải cứ kết quả chẩn đoán của hai cơ sở y tế khác nhau là có thể kết luận cơ sở trước đó ‘vẽ bệnh’. Muốn xác định có hành vi gian dối hay không phải làm rõ quá trình khám, kết quả xét nghiệm, chỉ định chuyên môn và mục đích của người thực hiện”, luật sư phân tích.

Tuy nhiên, nếu có căn cứ cho thấy người hành nghề cố tình can thiệp kết quả xét nghiệm, đưa ra chẩn đoán không đúng hoặc chỉ định dịch vụ không cần thiết nhằm thu lợi, đây không còn đơn thuần là vấn đề chuyên môn.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định người hành nghề không được kê đơn, chỉ định sử dụng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh hoặc gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khác vì vụ lợi. Luật cũng xác định hồ sơ bệnh án là tài liệu y học, y tế và pháp lý.

Theo luật sư, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người có hành vi vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự. Nếu hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của người bệnh có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, cơ quan điều tra có thể xem xét trách nhiệm hình sự về tội danh tương ứng.

“Không thể chỉ nhìn vào cụm từ ‘vẽ bệnh’ để xác định ngay một tội danh. Cơ quan tố tụng phải chứng minh được hành vi gian dối, mục đích thu lợi hoặc chiếm đoạt, số tiền liên quan, vai trò của từng người và mối quan hệ giữa hành vi đó với thiệt hại của người bệnh”, luật sư Tô Minh Tiến nói.

Nghi bị “vẽ bệnh”, cần làm gì?

luat-su-to-minh-tien (1).jpg

luat-su-to-minh-tien (1).jpg

Nếu nghi ngờ kết quả xét nghiệm bị can thiệp, cần lưu lại bản kết quả ban đầu và những tài liệu thể hiện quá trình thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán, chỉ định và thanh toán

Luật sư Tô Minh Tiến

Theo luật sư Tiến, điều đầu tiên người bệnh cần làm không phải là tranh cãi với cơ sở y tế mà là giữ lại toàn bộ dấu vết của quá trình khám, chữa bệnh.

Đó có thể là phiếu khám, kết quả xét nghiệm, kết quả chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc, chỉ định của bác sĩ, hóa đơn, bảng kê chi phí, giấy hẹn và những tài liệu thể hiện dịch vụ mà người bệnh đã sử dụng.

“Người bệnh càng giữ được đầy đủ hồ sơ thì càng thuận lợi cho việc đối chiếu. Đặc biệt, nếu nghi ngờ kết quả xét nghiệm bị can thiệp, cần lưu lại bản kết quả ban đầu và những tài liệu thể hiện quá trình thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán, chỉ định và thanh toán”, luật sư Tiến phân tích.

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, người bệnh có quyền được cung cấp thông tin tóm tắt về hồ sơ bệnh án khi có yêu cầu bằng văn bản; đồng thời được cung cấp thông tin về giá dịch vụ và giải thích chi tiết các khoản chi trong hóa đơn.

Đây là điểm người bệnh cần đặc biệt lưu ý. Trong một tranh chấp, hóa đơn chỉ cho thấy người bệnh đã trả bao nhiêu tiền, còn hồ sơ chuyên môn mới giúp làm rõ họ đã được chẩn đoán thế nào và vì sao phải thực hiện những dịch vụ đó.

Chứng minh thế nào?

Theo luật sư Tô Minh Tiến, người bệnh có quyền phản ánh, cung cấp tài liệu và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền làm rõ khi cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần người bệnh đưa ra một kết quả khám khác là có thể kết luận cơ sở y tế đã làm sai.

“Việc một bác sĩ chẩn đoán khác với bác sĩ trước đó chưa đủ để chứng minh có hành vi ‘vẽ bệnh’. Phải có căn cứ chuyên môn xác định kết quả bị làm sai lệch hoặc chỉ định không có căn cứ chuyên môn, đồng thời phải làm rõ nguyên nhân và mục đích của hành vi đó”, luật sư Tiến phân tích.

Trong trường hợp nghi ngờ kết quả xét nghiệm bị sửa hoặc can thiệp, cơ quan có thẩm quyền có thể phải đối chiếu hồ sơ bệnh án, dữ liệu xét nghiệm, quy trình chuyên môn, người thực hiện và những tài liệu liên quan.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh cũng quy định hồ sơ bệnh án phải được lập đầy đủ, bao gồm các tài liệu, thông tin liên quan đến người bệnh và quá trình khám, chữa bệnh.

“Vì vậy, người bệnh không nên tự mình kết luận cơ sở y tế phạm tội. Họ cần cung cấp tài liệu và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác minh. Nếu có dấu hiệu làm giả, sửa chữa hoặc can thiệp hồ sơ, kết quả xét nghiệm thì đây sẽ là những chứng cứ rất quan trọng để xác định trách nhiệm”, luật sư Tô Minh Tiến cho biết.

Bị “vẽ bệnh”, người bệnh có được đòi lại tiền?

Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm nhất. Theo luật sư Tiến, người bệnh có thể yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã thanh toán nếu chứng minh được mình phải trả tiền do hành vi vi phạm của cơ sở khám chữa bệnh hoặc người hành nghề. Tuy nhiên, không phải cứ người bệnh cảm thấy chỉ định không cần thiết là đương nhiên được hoàn tiền.

“Muốn yêu cầu hoàn tiền hoặc bồi thường phải xác định được khoản tiền nào được thu trên cơ sở hành vi sai phạm, người nào có trách nhiệm và thiệt hại thực tế của người bệnh. Nếu có căn cứ chứng minh người bệnh bị thu tiền do một dịch vụ được chỉ định bằng hành vi gian dối thì đó là cơ sở để yêu cầu giải quyết quyền lợi”, luật sư phân tích.

Ngoài khoản tiền trực tiếp đã thanh toán, nếu hành vi vi phạm gây ra thiệt hại khác cho người bệnh, việc yêu cầu bồi thường có thể được đặt ra theo quy định của pháp luật.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người hành nghề có sai sót chuyên môn kỹ thuật gây tai biến cho người bệnh phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định và có thể chịu các trách nhiệm pháp lý khác.

Tuy nhiên, luật sư lưu ý không nên đánh đồng “bồi thường do sai sót chuyên môn” với “hoàn tiền do hành vi gian dối để thu tiền”. Đây là những căn cứ pháp lý khác nhau và phải xác định đúng bản chất vụ việc.

Ảnh hưởng quyết định điều trị

Theo luật sư Tô Minh Tiến, hậu quả của việc cố tình làm sai lệch tình trạng bệnh không chỉ nằm ở số tiền người bệnh phải trả.

“Người bệnh đến cơ sở y tế vì tin tưởng vào chuyên môn của người hành nghề. Nếu kết quả khám hoặc xét nghiệm bị cố tình làm sai lệch, người bệnh không chỉ chịu thiệt hại về tài chính mà còn có thể đưa ra những quyết định điều trị dựa trên thông tin không chính xác. Vì vậy, đây là hành vi cần được xem xét rất nghiêm túc”, luật sư nói.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh ghi nhận người bệnh có quyền được tư vấn, giải thích về tình trạng sức khỏe, phương pháp điều trị và dịch vụ khám chữa bệnh phù hợp với bệnh; đồng thời có quyền được cung cấp thông tin, giải thích về tình trạng bệnh và kết quả để lựa chọn phương pháp chẩn đoán, điều trị.

Từ vụ Phòng khám đa khoa Thái Hà, luật sư cho rằng người bệnh khi nghi ngờ mình bị “vẽ bệnh” cần bình tĩnh thu thập hồ sơ, yêu cầu cơ sở y tế giải thích và tìm kiếm đánh giá chuyên môn độc lập nếu cần.

“Điều quan trọng là phải biến nghi ngờ thành chứng cứ. Người bệnh cần giữ hồ sơ khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, chỉ định và chứng từ thanh toán. Khi có căn cứ cho thấy quyền lợi bị xâm phạm, họ có quyền yêu cầu cơ sở khám chữa bệnh giải quyết hoặc phản ánh tới cơ quan có thẩm quyền”, luật sư Tô Minh Tiến nói.

Với vụ Phòng khám đa khoa Thái Hà, cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra để làm rõ những sai phạm và trách nhiệm của các cá nhân liên quan.

Còn với người bệnh, câu chuyện đặt ra sau vụ việc không chỉ là “mất bao nhiêu tiền”, mà quan trọng hơn là: kết quả khám chữa bệnh có đúng với tình trạng sức khỏe thực tế hay không và những chỉ định họ phải chi trả có thực sự cần thiết hay không.

Theo VTC News