Chạy rốt đa động cơ tưởng chừng như là một việc làm đơn giản với nhiều người vừa mua xe mới. Không ít chủ xe chọn cách đưa xe lên cao tốc, bật kiểm soát hành trình (cruise control) và chạy đều hàng trăm km chỉ trong một lần, coi như là "xong nghĩa vụ" với động cơ mới.

Cách làm này nghe qua có vẻ hợp lý, nhàn chân, tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, dưới góc độ kỹ thuật, đây lại là điều mà các chuyên gia kỹ thuật ô tô khuyến cáo nên tránh nhất đối với một động cơ đốt trong (ICE) hoàn toàn mới.

Vì sao không nên chạy đều tốc độ khi chạy rốt đa động cơ?

Trong khoảng 500-1.000km đầu tiên, các chi tiết kim loại bên trong động cơ, đặc biệt là piston, xéc-măng và thành xi-lanh cần thời gian để ăn khớp dần với nhau. Quá trình này đòi hỏi sự thay đổi liên tục của vòng tua và tải động cơ, giúp bề mặt kim loại mài mòn có kiểm soát và đồng đều. Đây là quá trình tự nhiên, cần thiết để đảm bảo động cơ kín, bền và ít tiêu hao dầu động cơ về sau.

cruise control.avif
Nhiều người mới mua xe thường có tâm lý chạy sẽ giữ gìn quá mức, chỉ dám đều ga nhẹ nhàng khi chạy rốt đa. Ảnh: Toyota

Khi tài xế bật cruise control và duy trì một tốc độ cố định trong thời gian dài, vòng tua máy gần như không thay đổi. Piston lên xuống với biên độ và tần suất đều đều, khiến xéc-măng không có điều kiện thích nghi linh hoạt với thành xi-lanh. Kết quả là quá trình mài mòn diễn ra không đồng đều.

Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến xước thành xi-lanh, khiến dầu động cơ dễ lọt vào buồng đốt hơn. Hệ quả là xe hao dầu, giảm hiệu suất và tuổi thọ động cơ bị rút ngắn, điều không chủ xe nào mong muốn, đặc biệt với một chiếc xe mới mua.

Nhà sản xuất nói gì về việc chạy rốt đa?

Dù công nghệ chế tạo động cơ ô tô hiện đại đã chính xác hơn rất nhiều so với trước đây, đa số các hãng xe vẫn đưa ra khuyến cáo rõ ràng về giai đoạn chạy rà. Trong sách hướng dẫn sử dụng của Kia Carens, nhà sản xuất nhấn mạnh người dùng không nên duy trì một tốc độ cố định trong thời gian dài khi xe còn mới. Hãng xe Nhật Bản Mazda cũng đưa ra cảnh báo tương tự với mẫu roadster thể thao Mazda MX-5.

Điều này cho thấy, dù là xe phổ thông hay xe thiên về cảm giác lái, nguyên tắc chạy rốt đa cơ bản vẫn giống nhau, đa dạng điều kiện vận hành, không "đóng khung" vòng tua trong thời gian dài.

Những điều tài xế cần tránh trong giai đoạn chạy rốt đa

Ngoài việc hạn chế chạy đều ga trên cao tốc, người dùng ô tô mới tại Việt Nam cũng nên lưu ý một số nguyên tắc quan trọng như:

- Không ép vòng tua quá cao: Phần lớn hãng xe khuyên người lái giữ vòng tua dưới 3.000-4.000 vòng/phút trong giai đoạn đầu. Việc thốc ga sớm có thể tạo ra các điểm nóng cục bộ trên xi-lanh, ảnh hưởng đến bề mặt kim loại, gây hại cho động cơ mới.

- Tránh chở quá tải: Động cơ mới chưa đạt độ ổn định tối ưu, việc chở quá tải hàng hóa hoặc đủ tải hành khách liên tục sẽ khiến máy phải làm việc quá sức.

- Không tăng tốc gắt, phanh gấp liên tục: Không chỉ ảnh hưởng đến động cơ mà thói quen này còn làm hệ thống phanh và lốp mòn sớm hơn bình thường.

Tin vui là nhiều động cơ sản xuất hàng loạt ngày nay không còn quá "nhạy cảm" như trước nhờ dung sai gia công nhỏ và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Tuy vậy, tuân thủ các nguyên tắc chạy rốt đa cơ bản gần như không gây bất lợi, trong khi lợi ích lâu dài lại rất rõ ràng.

chạy rot da.jpg
Chạy rốt đa đúng cách trong vài trăm km đầu tiên có thể giúp động cơ bền bỉ thêm hàng chục vạn km sau đó. Ảnh: Autoguide

Thực tế, với điều kiện giao thông đô thị tại Việt Nam, việc chạy rốt đa đúng cách diễn ra khá tự nhiên. Bởi khi đi trong phố, tài xế buộc phải tăng giảm ga, lên xuống số liên tục, đúng thứ mà động cơ mới cần. Nếu dùng xe số sàn, tài xế hãy sang số sớm hơn bình thường, tránh kéo tua cao. Với xe số tự động, chỉ cần đạp sâu ga hơn bình thường một chút, không thốc ga đột ngột.

Nói chung, không phải mọi động cơ hiện đại đều "khó tính" trong giai đoạn chạy rốt đa, nhưng cẩn thận ngay từ đầu chưa bao giờ là thừa. Một vài thói quen đúng trong vài trăm km đầu tiên có thể giúp động cơ bền bỉ thêm hàng chục vạn km sau đó. 

Quan trọng nhất, hãy đọc kỹ sách hướng dẫn sử dụng của chiếc xe bạn đang dùng bởi mỗi hãng, mỗi mẫu xe đều có những khuyến nghị riêng đáng để tuân thủ. Ngoài giai đoạn chạy rà, việc duy trì thói quen chăm sóc động cơ đúng cách cũng là yếu tố then chốt giúp chiếc xe phục vụ bạn bền bỉ, an toàn và tiết kiệm trong suốt vòng đời sử dụng.

Theo Vietnamnet