Nếu chỉ theo dõi các tuyên bố cứng rắn từ Washington, nhiều người có thể tin rằng ngành công nghiệp ô tô Mỹ đang được bảo vệ tuyệt đối. Thuế quan 100% theo Điều 301 áp lên xe điện Trung Quốc nhằm che chắn và bảo vệ cho các ông lớn Detroit như Ford, General Motors hay Stellantis trước các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc.

Chiến lược “ngựa Trojan” mang tên Mexico

Tuy nhiên, mọi chuyện không đơn giản như vậy khi những gì diễn ra bên lề Đối thoại về xe cơ giới của APEC lần thứ 43 tại Thượng Hải lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Trọng tâm thảo luận không còn là thị trường nội địa Trung Quốc, mà là Mexico – mảnh ghép then chốt trong chiến lược “đi đường vòng” của xe điện Trung Quốc vào thị trường Bắc Mỹ.

xe dien trung quoc xuat khau.jpg
Thay vì trực tiếp xuất khẩu xe sang Mỹ, các ông lớn ngành ô tô Trung Quốc lại chọn con đường "đi cửa sau". Ảnh: CGTN

Tại hội nghị, các lãnh đạo ngành công nghiệp ô tô Mexico công khai kêu gọi Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư sâu rộng hơn nữa. Ông Gabriel Padilla Maya, Tổng giám đốc Hiệp hội Công nghiệp phụ tùng ô tô quốc gia Mexico (INA), thừa nhận sự hiện diện của doanh nghiệp Trung Quốc tại Mexico đang tăng nhanh và mang theo làn sóng công nghệ mới.

Không chỉ dừng ở việc bán xe cho thị trường nội địa, các hãng xe Trung Quốc từ nhà sản xuất xe điện hoàn chỉnh đến doanh nghiệp pin và linh kiện đang rót hàng tỷ USD xây dựng nhà máy, khu công nghiệp tại các bang như Nuevo León. Kết quả, doanh số xe điện tại Mexico tăng tới 20%, đồng thời hình thành mạng lưới chuỗi cung ứng gắn chặt với Trung Quốc.

Điều này cho thấy tham vọng lớn hơn: biến Mexico thành “ngựa Trojan”, thâm nhập sâu vào chuỗi cung ứng Bắc Mỹ thay vì đối đầu trực diện với rào cản thuế quan của Mỹ.

Lỗ hổng mang tên USMCA

Tuy nhiên, mối đe dọa lớn nhất đối với ngành công nghiệp ô tô Mỹ nằm ở những điều khoản chi tiết trong Hiệp định Mỹ-Mexico- Canada (USMCA). Theo quy tắc xuất xứ, một mẫu xe được miễn thuế khi vào Mỹ nếu đạt tỷ lệ 75% giá trị linh kiện sản xuất tại Bắc Mỹ. Pin điện, động cơ và nhiều bộ phận cốt lõi cũng có các tiêu chuẩn riêng về hàm lượng giá trị khu vực.

byd mexico.jpg
Sự đổ bộ của các hãng ô tô Trung Quốc vào Mexico đã thúc đẩy doanh số bán xe điện nội địa tăng vọt đến 20%. Ảnh: Inside EVs

Các ông lớn ngành ô tô Trung Quốc nhập khẩu trực tiếp, nguyên chiếc xe điện Trung Quốc từ Thâm Quyến đến Los Angeles. Thay vào đó, các hãng xe Trung Quốc sẽ sản xuất pin, dập thân vỏ, lắp ráp động cơ điện ngay tại Mexico, sau đó xuất sang Mỹ với nhãn “Made in Mexico”.

Về mặt pháp lý, những chiếc xe này không còn được coi là “xe Trung Quốc nhập khẩu” mà là sản phẩm Bắc Mỹ. Một khi những chiếc xe điện mới này đáp ứng được tiêu chuẩn về hàm lượng giá trị khu vực của USMCA, bức tường thuế quan 100% mà Mỹ đưa ra gần như có thể bị loại bỏ hoàn toàn.

Có vẻ như Trung Quốc đã sẵn sàng đưa cuộc cạnh tranh đến tận sân sau của các nhà sản xuất ô tô truyền thống của Mỹ. Đây cũng không phải là nước đi ngẫu nhiên.

Trung Quốc đang sở hữu “bộ ba quyền lực” gồm công nghệ, vốn và quy mô. Chuẩn sạc nhanh 80% trong 15 phút đã được phổ cập, tỷ lệ xe mới tích hợp công nghệ hỗ trợ lái cấp độ 2 đạt tới 69%. Những lợi thế này cho phép họ triển khai sản xuất ở bất cứ đâu với chi phí cạnh tranh.

Trong bối cảnh Mexico sẵn sàng mở cửa chuỗi cung ứng, Trung Quốc có thêm lợi thế địa lý để vượt qua các chính sách bảo hộ của phương Tây. Bức tường thuế quan của Washington vẫn sừng sững, nhưng “cánh cửa sau” đã được mở.

Với Detroit, mối đe dọa không còn đến từ những con tàu chở xe điện Trung Quốc cập cảng Los Angeles, mà từ chính các nhà máy mọc lên ngay sát biên giới phía Nam nước Mỹ.

Theo Vietnamnet