
Trong lịch sử thương mại điện tử Trung Quốc, Dangdang từng là cái tên thống trị, nắm giữ thị phần bán sách trực tuyến áp đảo. Giới truyền thông phương Tây và nội địa gọi nó là “Amazon của Trung Quốc” và gọi nhà sáng lập Lý Quốc Khánh (Li Guoqing, sinh năm 1964) là “Jeff Bezos Trung Quốc”.
Rất tiếc là đế chế ấy sụp đổ, không phải do sự cạnh tranh của đối thủ mà bị xé nhỏ bởi những bất đồng giữa hai vợ chồng đồng sáng lập.

Tỷ phú Lý Quốc Khánh từng được mệnh danh “Jeff Beros Trung Quốc”. (Ảnh: Yicai)
Mối duyên Phố Wall
Lý Quốc Khánh tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh với tấm bằng ưu tú và tham vọng lớn trong ngành xuất bản. Năm 1996, trong chuyến công tác tại Mỹ, ông gặp Du Dĩnh (Peggy Yu, sinh năm 1965), nữ doanh nhân xinh đẹp có bằng MBA Đại học New York và đang làm việc tại Phố Wall.
Sự thông minh của Lý và kiến thức tài chính sắc bén của Du Dĩnh khiến họ thu hút nhau rất mạnh mẽ. Chỉ sau 3 tháng hẹn hò, hai người quyết định kết hôn.
Năm 1999, nhận thấy tiềm năng của mô hình bán sách trực tuyến mà Amazon áp dụng thành công, hai vợ chồng trở về Trung Quốc lập ra Dangdang, phân công nhiệm vụ ban đầu rất rõ ràng. Lý Quốc Khánh làm CEO phụ trách nội dung, vận hành và chiến lược sản phẩm; Du Dĩnh làm Chủ tịch, đảm nhận quản trị tài chính, pháp lý và gọi vốn từ các quỹ đầu tư. Sự bổ trợ này giúp Dangdang nhanh chóng vượt lên dẫn đầu thị trường bán lẻ sách qua mạng tại Trung Quốc.

Cặp đôi Lý Quốc Khánh và Du Dĩnh thời trẻ. (Ảnh: Sohu)
Tháng 12/2010, Dangdang chính thức niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE), trở thành công ty B2C Trung Quốc đầu tiên niêm yết tại Mỹ. Giá cổ phiếu tăng vọt ngay ngày đầu tiên, nâng vốn hóa công ty lên tới hơn 2,3 tỷ USD. Cặp đôi Lý - Du nhanh chóng bước vào hàng ngũ tỷ phú.
Thời điểm này, Dangdang kiểm soát hơn 50% thị phần sách trực tuyến tại Trung Quốc. Tên tuổi Lý Quốc Khánh gắn liền với biệt danh “Jeff Bezos Trung Quốc”, đại diện cho thế hệ doanh nhân internet đời đầu bứt phá ra biển lớn.
Bi kịch của mô hình quản trị gia đình
Mô hình “chồng CEO, vợ Chủ tịch” vốn là công thức thành công ban đầu dần trở thành lực cản nặng nề. Giới phân tích tài chính Trung Quốc nhận định, tư duy kinh doanh của hai vợ chồng hoàn toàn trái ngược.
Lý Quốc Khánh có xu hướng mạo hiểm, muốn mở rộng Dangdang thành sàn thương mại điện tử đa ngành để cạnh tranh sòng phẳng với JD.com và Taobao đang nổi lên. Trong khi đó, Du Dĩnh với bản chất của một nhà đầu tư Phố Wall lại ưu tiên kiểm soát rủi ro, duy trì dòng tiền và chỉ muốn tập trung vào mảng sách có lợi nhuận an toàn.
Những cuộc tranh cãi trên bàn họp ban quản trị kéo dài sang tận bữa ăn gia đình. Sự bế tắc trong quyết định chiến lược khiến Dangdang bỏ lỡ các đợt rót vốn lớn và từ chối lời đề nghị hợp tác chiến lược từ Tencent lẫn Baidu.
Khi các đối thủ như JD.com của Lưu Cường Đông chấp nhận chịu lỗ nặng để đốt tiền làm logistics và mở rộng ngành hàng, Dangdang lại thu mình giữ lợi nhuận.

Đem tranh cãi công ty về bàn ăn gia đình, cặp đôi “chồng CEO - vợ Chủ tịch” ngày càng bất đồng với nhau. (Ảnh: Sohu)
Thị phần B2C của Dangdang bị thu hẹp dần. Năm 2016, Dangdang phải ngậm ngùi hủy niêm yết tại Mỹ thông qua phương án thâu tóm tư nhân hóa (privatization) với mức định giá chỉ còn khoảng 556 triệu USD - bốc hơi hơn 75% giá trị so với thời đỉnh cao.
Sau khi rút khỏi sàn New York, mâu thuẫn nội bộ bùng nổ thành cuộc chiến quyền lực công khai. Du Dĩnh dần tập hợp sự ủng hộ của các cổ đông khác, từng bước gạt Lý Quốc Khánh ra khỏi bộ máy điều hành. Tháng 2/2019, Lý Quốc Khánh rời khỏi mọi chức vụ quản lý tại Dangdang, chỉ giữ lại vai trò cổ đông.
Hậu quả và sự suy tàn của một biểu tượng
Tháng 10/2019, trong một cuộc phỏng vấn ghi hình trực tiếp với truyền thông Trung Quốc, khi nhắc lại việc bị chính người vợ gắn bó hơn 20 năm “đâm sau lưng” và đẩy khỏi công ty, Lý Quốc Khánh không kiềm chế được cảm xúc đã hất văng và đập vỡ chiếc cốc thủy tinh ngay trước ống kính.
Đêm đó, Du Dĩnh đăng một bài viết dài trên mạng xã hội bóc trần hàng loạt bê bối cá nhân của chồng. Lý Quốc Khánh lập tức đáp trả, tố cáo vợ vu khống và cố tình kéo dài thủ tục ly hôn để tẩu tán tài sản công ty.

Lý Quốc Khánh đập cốc ngay trên truyền hình. (Ảnh: TheChinaProject)
Đỉnh điểm của vụ bê bối diễn ra ngày 26/4/2020, Lý Quốc Khánh dẫn theo 4 người xông vào trụ sở Dangdang tại Bắc Kinh, công khai tịch thu 47 con dấu (bao gồm dấu công ty và dấu tài chính) nhằm ban hành nghị quyết tự bổ nhiệm mình làm Chủ tịch.
Vụ việc buộc lực lượng chức năng phải can thiệp điều tra. Cuộc tranh giành như phim truyền hình này làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh thương hiệu của Dangdang.
Cuộc chiến pháp lý và tranh chấp cổ phần giữa hai người kéo dài nhiều năm. Kết cục, Du Dĩnh nắm giữ phần lớn cổ phần chi phối (hơn 64%) và duy trì quyền kiểm soát thực tế đối với Dangdang, trong khi Lý Quốc Khánh hoàn toàn bị gạt ra khỏi bộ máy vận hành.
Dangdang từ vị thế gã khổng lồ dẫn dắt làn sóng e-commerce Trung Quốc nay rút về làm nền tảng bán sách trực tuyến quy mô vừa và nhỏ, đánh mất hoàn toàn cơ hội cạnh tranh trên bản đồ thương mại điện tử hiện đại. Bản thân Lý Quốc Khánh, ở tuổi U60, rời khỏi “đứa con tinh thần” và phải tìm hướng đi mới bằng việc tham gia livestream bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội.
Năm 2025, Lý Quốc Khánh tái hôn ở tuổi 61. Khép lại cuộc hôn nhân ồn ào, câu chuyện của vợ chồng nhà sáng lập Dangdang trở thành một ví dụ điển hình trong các bài giảng quản trị doanh nghiệp tại Trung Quốc về rủi ro của mô hình “công ty gia đình” khi mâu thuẫn cá nhân đè bẹp lợi ích phát triển của doanh nghiệp.

Theo VTC News