Cây nêu ngày Tết là gì? Sự tích, ý nghĩa, và cách làm cây nêu

Cứ vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc, nhiều gia đình lại có tục lệ dựng cây nêu ngày Tết và treo câu đối đỏ. Vậy ý nghĩa của phong tục này là gì, cách làm như thế nào? Hãy cùng khám phá ngay sau đây.

Cây nêu ngày Tết là cây gì?

Cứ vào dịp Tết Nguyên Đán cổ truyền, nhiều gia đình sẽ bắt đầu dựng cây nêu trồng trước nhà. Cây nêu về bản chất được làm từ cây tre có chiều cao khoảng 5-7m, được chặt hết lá dọc thân và chỉ để lại vài chiếc lá ở phần ngọn cây. Phía trên ngọn cây tre được treo đèn lồng hoặc vòng tròn nhỏ gắn nhiều thứ khác nhau tùy theo phong tục của từng địa phương.

Cây nêu ngày Tết là gì? Sự tích, ý nghĩa, và cách làm cây nêu-1
Hình ảnh cây nêu ngày Tết

Sở dĩ phải lựa chọn cây tre để làm cây nêu là bởi vì cây tre có nhiều đốt, tượng trưng cho những bậc thang bắc lên trời để các vị thần có thể tự do đi lại về nhân giới. Ngoài ra còn giúp đem lại sinh khí từ đất trời, giúp mùa mang tươi tốt và bội thu.

Sự tích cây nêu ngày Tết theo dân gian Việt Nam

Theo như truyền thuyết xưa kia kể lại rằng, quỷ dữ trước đây từng xâm chiếm đất đai và áp bức con người, bắt con người phải nộp của cải và lương thực cho chúng.

Con người phải làm thuê trồng lúa cho quỷ và chịu bóc lột nặng nề, chúng yêu cầu phải nộp phần ngọn lúa cho chúng, còn con người chỉ được lấy phần gốc. Do vậy mà quỷ lấy được hết lúa thóc, còn con người chỉ lấy được gốc, rơm rạ.

Đến khi bần cùng, con người cầu xin Đức Phật cứu giúp, Phật mới bày cho con người trồng khoai lang, đến khi thu hoạch thì nộp lại đúng phần trên ngọn cho bọn quỷ đúng như yêu cầu. Thế là lũ quỷ chỉ lấy được toàn lá, còn con người hưởng hết củ khoai khiến chúng tức giận, đổi lại sang lấy phần gốc và cho con người phần ngọn.

Khi này Phật lại bảo con người quay về trồng lúa, thế là lũ quỷ tức giận vì không được tí lương thực nào, bèn đòi ăn hết cả ngọn lẫn gốc. Cuối cùng, Phật bày cho con người trồng bắp ngô, đến khi thu hoạch thì lấy trái, để lại cả phần ngọn lẫn gốc không ăn được cho bọn quỷ.

Cây nêu ngày Tết là gì? Sự tích, ý nghĩa, và cách làm cây nêu-2

Sự tích cây nêu ngày Tết

Bọn quỷ không thu lại được gì, bèn đòi lại hết đất của con người. Đức Phật khi này bàn với lũ quỷ, rằng sẽ xin một phần đất nhỏ cho con người canh tác bằng với phần mà chiếc bóng của áo cà sa treo trên ngọn cây tre chiếu đến.

Lũ quỷ thấy điều đó quá nhỏ bé, không gây ảnh hưởng cho chúng nên đồng ý. Khi này Phật làm phép khiến ngọn tre cao vút, chiếc áo cà sa trở nên to hơn và phủ bóng che khắp đất đai, khiến lũ quỷ bị đẩy lùi ra tới tận biển.

Uất hận vì bị mất hết đất, chúng quay về đòi lại con người thì bị con người dùng máu chó, lá dứa với vôi bột đánh trả. Chúng sợ hãi và cầu xin Phật cho chúng cứ mỗi năm được lên đất liền để thăm mộ tổ tiên.

Đức Phật thương tình bèn đồng ý, thế là hàng năm mỗi dịp Tết đến là lũ quỷ được phép lên đất liền. Người dân muốn không cho lũ quỷ vào nhà phải dựng cây nêu có treo chuông gió hoặc đèn lồng ở ngọn cây nhằm xua đuổi chúng.

Ý nghĩa cây nêu ngày Tết

Dựa vào sự tích ra đời của cây nêu ngày Tết, chúng ta có thể biết được ý nghĩa chính của cây nêu là xua đuổi ma quỷ, ngăn không cho chúng đến gần con người vào những ngày lễ trọng đại.

Bên cạnh đó, việc dựng cây nêu trước cửa nhà vào dịp Tết còn mang lại điềm lành, sự may mắn, kết nối giữa đất trời, đem lại sinh khí và những điều tốt đẹp cho năm mới.

Nhiều nơi tại vùng núi phía Bắc Việt Nam thường trồng và dựng cây nêu để cho lễ cầu mùa màng, kính tạ trời đất và mong được bội thu. Người dân làm lễ dâng cỗ cúng để mời các vị thần linh về dự lễ, đồng thời mong được phù hộ, ban cho sự bình an, xóa bỏ bệnh tật… Ngoài ra dựng cây nêu ngày Tết còn để mong tổ tiên có thể biết đường mà về ăn Tết với con cháu trong gia đình.

Hướng dẫn cách làm cây nêu ngày Tết

1. Thời điểm bắt đầu dựng cây nêu

Thông thường, cây nêu bắt đầu được dựng lên từ ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Đó là bởi khi này các vị thần linh và Táo quân về chầu trời bẩm báo với Ngọc Hoàng, do đó mà không ai cai quản nhân giới khiến cho ma quỷ có thể nhân cơ hội mà làm loạn. Cây nêu ngày Tết được dựng lên sẽ giúp xua đuổi và ngăn không cho ma quỷ làm hại con người.

2. Các bước làm cây nêu ngày Tết

Nguyên liệu cần có:

- Cây tre có chiều cao 5-7m, là loại tre già, thẳng, có ngọn xanh mướt và không bị cụt.

- Đồ vật trang trí: Đèn lồng, chuông gió, cờ hội, câu đối Tết,...

- Đồ vật tín ngưỡng: Túi nhỏ đựng vàng mã, lá dứa, lông gà, lá đa,...

- Dây thừng, cọc tre hoặc cọc sắt để giữ cố định cho cây nêu.

- Vôi bột

Cây nêu ngày Tết là gì? Sự tích, ý nghĩa, và cách làm cây nêu-3
Cách làm cây nêu ngày Tết.

Cách làm:

- Đóng cọc tre hoặc cọc sắt xung quanh vị trí đất mà bạn định dựng cây nêu.

- Cố định cẩn thận bằng dây thừng buộc vào cọc sao cho cây tre dựng thẳng đứng và không bị ngả nghiêng.

- Phần ngọn của cây tre được treo những đồ vật trang trí và những túi nhỏ đựng đồ vật theo tín ngưỡng có tác dụng trừ tà, trừ ma quỷ.

- Cuối cùng bạn rắc vôi bột thành vòng tròn xung quanh gốc cây nêu, treo thêm cờ hoa, câu đối đỏ xung quanh để tăng thêm phần đẹp mắt.

Cây nêu ngày Tết được hạ vào ngày nào?

Cây nêu ngày Tết thường bắt đầu được hạ kể từ ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch, dân gian gọi tục lệ này là Khai hạ. Trước khi tiến hành hạ cây nêu ngày Tết, bạn cần chuẩn bị những thứ sau:

- Một cái bàn thờ nhỏ

- Hương hoa

- Một ít trái cây có màu đỏ, như dưa hấu,...

Gia đình tiến hành làm lễ thắp hương để báo cáo với các vị thần linh và trời đất rằng việc ăn Tết đã diễn ra suôn sẻ, gia đình sẽ tiến hành lễ Khai hạ, hạ cây nêu xuống. Khi này gia đình sẽ bắt đầu hạ cây xuống, tháo bỏ đồ trang trí và đồ vật treo trên ngọn cây, các loại bùa được đem treo ở cổng trước của ngôi nhà. Cây nêu khi đã khô héo và rụng hết lá thì có thể chặt bỏ.

Ý nghĩa của những đồ vật tín ngưỡng bảo vệ cho con người

- Chuông gió: Khi gió thổi qua sẽ tạo ra những tiếng động vui tai, báo hiệu cho lũ ma quỷ biết rằng có người trong nhà, đất đã có chủ, không được đến mà quấy nhiễu.

- Lông gà trống: Tượng trưng cho Mặt Trời, khi gà trống gáy thì Mặt Trời sẽ mọc lên và xua tan tà ma, quỷ dữ.

- Lá đa: Tượng trưng cho sự trường tồn, tuổi thọ của con người.

- Lá dứa: Mang ý nghĩa xua đuổi ma quỷ

- Đèn lồng: Treo đèn lồng trên cây nêu ngày Tết mang ý nghĩa chỉ đường, giúp linh hồn tổ tiên có thể tìm về nhà của con cháu mà đón Tết.

- Tấm phên: Được tạo thành từ 4 nan dọc đan xen 5 nan ngang để tạo thành lá bùa giúp xua đuổi quỷ dữ.

Theo thoidaiplus

Xem link gốc Ẩn link gốc https://eva.vn/phong-thuy/cay-neu-ngay-tet-la-gi-su-tich-y-nghia-va-cach-lam-cay-neu-c171a462894.html?fbclid=IwAR0koZITuYQUjnQqg-s2oH2irwgrxUDlca3Phe0X6Qe9XMOqNGJMaLWaXts

Phong tục Tết Nguyên Đán